دانشگاه ادیان و مذاهب در شهر قم با هدف توسعه آموزش و پژوهش در زمینه ادیان و مذاهب جهان و فراهم کردن زمینه برای گفت‌وگوی علمی میان پیروان و پژوهشگران ادیان مختلف تأسیس شده است. این دانشگاه با تربیت دانشجویان در سه مقطع تحصیلی و ارائه مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی مرتبط با ادیان ابراهیمی، ادیان شرقی و مذاهب اسلامی، در زمینه گسترش تفاهم، صلح و هم‌افزایی میان ادیان و فرهنگ‌ها فعالیت می‌کند.
رویکرد دانشگاه بر آموزش تخصصی، مطالعات تطبیقی، پژوهش‌های میان‌فرهنگی و ایجاد ارتباط علمی میان پژوهشگران و دانشجویان با پیشینه‌های دینی و فرهنگی گوناگون استوار است. همچنین آموزش زبان‌های تخصصی از جمله عربی، انگلیسی، عبری و سانسکریت، بخشی از ظرفیت علمی این دانشگاه را تشکیل می‌دهد.
تاریخچه و جایگاه علمی دانشگاه ادیان و مذاهب
فعالیت دانشگاه ادیان و مذاهب از سال ۱۹۹۴ آغاز شد و در ادامه، «مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب» در سال ۲۰۰۴ شکل گرفت. این مرکز در سال ۲۰۰۸ به دانشگاه ارتقا یافت و فعالیت رسمی خود را با عنوان دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد.
از ابتدای شکل‌گیری، تمرکز اصلی دانشگاه بر مطالعه تطبیقی ادیان و مذاهب، پژوهش‌های میان‌فرهنگی و آموزش زبان‌های تخصصی مرتبط با مطالعات دینی قرار داشته است. این رویکرد موجب شده است دانشگاه به‌عنوان یکی از مراکز تخصصی آموزش و پژوهش در حوزه ادیان و مذاهب در ایران شناخته شود.
معرفی دانشگاه ادیان و مذاهب در یک نگاه
مشخصات کلی
● سال تأسیس: ۲۰۰۸ (ارتقا به دانشگاه)
● نوع: دانشگاه غیردولتی – بین‌المللی
● وابستگی: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران
● مکان: قم و واحد مشهد
● تعداد دانشجویان: چند هزار نفر
● اعضای هیئت علمی: بیش از ۱۰۰ نفر
● رشته‌ها و گرایش‌ها: ۸۲ رشته در سه مقطع تحصیلی (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا)
● آموزش: حضوری و غیرحضوری
● پردیس‌ها: ۱۰ ساختمان آموزشی و اداری
جایگاه علمی و رویکرد آموزشی
● تنها دانشگاه تخصصی ایران در زمینه ادیان و مذاهب جهان
● انتشار نشریات علمی داخلی و بین‌المللی، از جمله «Religious Inquiries» و «هفت آسمان»
● انجام فعالیت‌های پژوهشی گسترده در زمینه مذاهب اسلامی، شیعه‌شناسی و ادیان
● فعالیت مرکز آموزش‌های غیرحضوری از سال ۲۰۱۲ با استفاده از زیرساخت‌های آموزش الکترونیکی
● تأکید بر مطالعات تطبیقی، میان‌رشته‌ای و بین‌فرهنگی در حوزه دین و فرهنگ
ساختار دانشگاه: آموزش، پژوهش و فناوری
دانشگاه ادیان و مذاهب ساختار آموزشی و پژوهشی خود را بر محور مطالعات تخصصی ادیان، مذاهب، فلسفه، علوم اجتماعی، حقوق، زبان و فرهنگ و حوزه‌های مرتبط سامان داده است. این ساختار امکان پیوند میان آموزش دانشگاهی، پژوهش‌های تخصصی و تعاملات علمی بین‌فرهنگی را فراهم می‌کند.
حوزه آموزش (دانشکده‌ها)
● دانشکده ادیان
● دانشکده مذاهب اسلامی
● دانشکده شیعه‌شناسی
● دانشکده فلسفه
● دانشکده زن و خانواده
● دانشکده عرفان
● دانشکده زبان و فرهنگ ملل
● دانشکده علوم اجتماعی، رسانه و ارتباطات
● دانشکده حقوق
● دانشکده علوم و معارف قرآنی
● دانشکده تاریخ
● دانشکده دین و هنر
● دانشکده مطالعات ملل اسلامی
● دانشکده تعلیم و تربیت
حوزه پژوهش
● پژوهشکده ادیان و مذاهب
● پژوهشکده زن و خانواده
● دفتر مطالعات ادیان و حقوق بشر
● گروه‌های پژوهشی در حوزه مذاهب اسلامی، شیعه‌شناسی و ادیان
● برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی داخلی و بین‌المللی
● انتشار کتاب‌ها، مقالات و نشریات تخصصی
حوزه فناوری
● مرکز آموزش‌های غیرحضوری و الکترونیکی
● توسعه زیرساخت‌های آموزش از راه دور
● ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی در بسترهای دیجیتال
● فراهم کردن امکان دسترسی دانشجویان به آموزش‌های دانشگاه از طریق سامانه‌های الکترونیکی
دانشکده‌ها و رشته‌ها
دانشگاه ادیان و مذاهب فعالیت‌های آموزشی خود را در قالب ۱۴ دانشکده تخصصی سامان‌دهی نموده است:
دانشکده ادیان
● مطالعات تخصصی ادیان ابراهیمی و شرقی و حوزه‌های مرتبط با ادیان
دانشکده مذاهب اسلامی
● مطالعات تخصصی مذاهب اسلامی و حوزه‌های مرتبط با فقه و مذاهب
دانشکده شیعه‌شناسی
● مطالعات تخصصی در زمینه شیعه‌شناسی و تاریخ و اندیشه شیعی
دانشکده فلسفه
● مطالعات فلسفی و حوزه‌های مرتبط با فلسفه دین و اندیشه
دانشکده زن و خانواده
● مطالعات تخصصی مرتبط با زن، خانواده و مسائل دینی و اجتماعی
دانشکده عرفان
● مطالعات عرفانی و پژوهش در حوزه اندیشه و میراث عرفانی
دانشکده زبان و فرهنگ ملل
● آموزش و پژوهش در حوزه زبان، فرهنگ و مطالعات میان‌فرهنگی
دانشکده علوم اجتماعی، رسانه و ارتباطات
● مطالعات اجتماعی، رسانه، ارتباطات و مسائل فرهنگی
دانشکده حقوق
● آموزش و پژوهش در حوزه حقوق و موضوعات مرتبط با ادیان و فرهنگ‌ها
دانشکده علوم و معارف قرآنی
● مطالعات قرآن، معارف اسلامی و حوزه‌های مرتبط با علوم قرآنی
دانشکده تاریخ
● مطالعات تاریخی با تمرکز بر ادیان، مذاهب و فرهنگ‌ها
دانشکده دین و هنر
● بررسی ارتباط میان دین، هنر و فرهنگ
دانشکده مطالعات ملل اسلامی
● مطالعه جوامع، فرهنگ‌ها و مسائل مرتبط با ملل اسلامی
دانشکده تعلیم و تربیت
● آموزش و پژوهش در حوزه تعلیم و تربیت و مطالعات مرتبط با علوم انسانی و دینی
ویژگی‌ها:
● ارائه رشته‌ها و گرایش‌های تخصصی درباره ادیان ابراهیمی، ادیان شرقی و مذاهب اسلامی
● امکان تحصیل در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا
● ارائه آموزش به دو شکل حضوری و غیرحضوری
● بهره‌گیری از امکانات الکترونیکی برای آموزش از راه دور
● فراهم کردن زمینه مطالعات تطبیقی و بین‌فرهنگی
پژوهش و نوآوری
دانشگاه ادیان و مذاهب با تمرکز بر پژوهش‌های تطبیقی، میان‌رشته‌ای و بین‌فرهنگی، زمینه مناسبی برای مطالعه علمی ادیان، مذاهب و فرهنگ‌های مختلف فراهم کرده است. فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه طیف گسترده‌ای از موضوعات مرتبط با مذاهب اسلامی، شیعه‌شناسی، ادیان، حقوق بشر، زن و خانواده و مطالعات اجتماعی را دربرمی‌گیرد.
مراکز تحقیقاتی و پژوهشکده‌ها:
● پژوهشکده ادیان و مذاهب با سه گروه پژوهشی مذاهب اسلامی، شیعه‌شناسی و ادیان
● پژوهشکده زن و خانواده
● دفتر مطالعات ادیان و حقوق بشر
● برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی داخلی و بین‌المللی
● انتشار کتاب‌ها، مقالات و نشریات تخصصی
● واحد دانشگاهی مشهد از سال ۲۰۱۸ برای گسترش فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی
دانشجویان بین‌المللی و رشته‌های قابل پذیرش
دانشگاه ادیان و مذاهب با توجه به ماهیت بین‌المللی فعالیت‌های خود، زمینه حضور دانشجویان و پژوهشگران غیرایرانی از کشورهای مختلف را فراهم کرده است. بر اساس اطلاعات دانشگاه، بیش از ۵۰۰ هیئت و دانشجوی غیرایرانی از کشورهای مختلف با این مجموعه علمی در ارتباط بوده‌اند.
● بیش از ۵۰۰ هیئت و دانشجوی غیرایرانی از کشورهای مختلف
● ارائه دوره‌های بین‌المللی و آموزش‌های آزاد برای علاقه‌مندان غیرایرانی
● تقویت تعامل علمی میان دانشجویان و پژوهشگران ایرانی و خارجی
● ارائه خدمات آموزشی، مشاوره‌ای و بین‌المللی به دانشجویان غیرایرانی
● امکان استفاده از ظرفیت آموزش حضوری و غیرحضوری متناسب با برنامه تحصیلی
رشته‌ها و حوزه‌های تحصیلی قابل بررسی برای متقاضیان بین‌المللی عبارت‌اند از:
● ادیان
● مذاهب اسلامی
● شیعه‌شناسی
● فلسفه
● زن و خانواده
● عرفان
● زبان و فرهنگ ملل
● علوم اجتماعی، رسانه و ارتباطات
● حقوق
● علوم و معارف قرآنی
● تاریخ
● دین و هنر
● مطالعات ملل اسلامی
● تعلیم و تربیت
با توجه به تنوع رشته‌ها و گرایش‌های دانشگاه، امکان بررسی پذیرش دانشجویان بین‌المللی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا وجود دارد؛ با این حال، رشته‌های دارای ظرفیت پذیرش اتباع خارجی ممکن است در هر سال تحصیلی متفاوت باشند. بنابراین متقاضیان باید فهرست نهایی رشته‌ها و ظرفیت پذیرش را بر اساس آخرین فراخوان دانشگاه بررسی کنند.
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشگاه ادیان و مذاهب بر اساس رشته، مقطع، شیوه تحصیل و تعداد واحدهای انتخابی متفاوت است. رقم رسمی و یکسانی برای تمام رشته‌ها و مقاطع دانشجویان بین‌المللی در منابع عمومی دانشگاه منتشر نشده است. بر اساس داده‌های موجود، بازه شهریه سالانه دانشجویان بین‌المللی در مقاطع دانشگاهی حدود ۲٬۵۰۰ تا ۴٬۹۹۹ دلار گزارش شده است؛ بنابراین ارقام زیر برای برنامه‌ریزی اولیه متقاضیان به‌صورت تقریبی تفکیک شده‌اند.
| مقطع تحصیلی | حدود شهریه سالانه برای دانشجویان بین‌المللی (دلار آمریکا) | توضیحات |
| کارشناسی | حدود ۲٬۵۰۰ تا ۴٬۰۰۰ دلار | برآورد تقریبی؛ وابسته به رشته، تعداد واحد و شیوه تحصیل |
| کارشناسی ارشد | حدود ۲٬۵۰۰ تا ۴٬۵۰۰ دلار | برآورد تقریبی؛ وابسته به رشته و تعداد واحدهای انتخابی |
| دکترا | حدود ۳٬۰۰۰ تا ۴٬۹۹۹ دلار | برآورد تقریبی؛ هزینه‌های آموزشی و پژوهشی ممکن است بر اساس برنامه متفاوت باشد |
توجه: مبالغ جدول برای برآورد هزینه تحصیل درج شده‌اند و در صورت نبود تعرفه رسمی قابل استناد، نباید به‌عنوان شهریه قطعی دانشگاه تلقی شوند. مبلغ نهایی ممکن است بر اساس رشته، مقطع، تعداد واحد، سال ورود، شیوه آموزش و مقررات دانشگاه تغییر کند. هزینه‌هایی مانند خوابگاه، بیمه، خدمات دانشجویی، اقامت و روادید نیز ممکن است جداگانه دریافت شوند.
شرایط استفاده از بورسیه‌ها و حمایت‌های پژوهشی نیز بر اساس مقررات دانشگاه و فراخوان‌های مربوط تعیین می‌شود. دانشگاه برای دانشجویان ممتاز و فعال در زمینه‌های پژوهشی و بین‌المللی، امکان استفاده از حمایت‌های مربوط را در نظر می‌گیرد.
فرآیند پذیرش
متقاضیان بین‌المللی می‌توانند درخواست خود را از طریق سامانه‌های پذیرش دانشگاه پیگیری و ثبت کنند. سامانه رسمی ثبت‌نام دانشجویان دانشگاه برای متقاضیان، امکان ثبت اطلاعات و ارسال مدارک موردنیاز را فراهم کرده است.
مراحل کلی پذیرش عبارت‌اند از:
● ثبت درخواست آنلاین از طریق سامانه دانشگاه
● انتخاب رشته و مقطع تحصیلی موردنظر
● بررسی شرایط آموزشی و مدارک تحصیلی
● ارسال مدارک هویتی و تحصیلی موردنیاز
● بررسی سوابق تحصیلی و پژوهشی متقاضی
● انجام مصاحبه تخصصی برای برخی رشته‌ها و مقاطع تحصیلی
● بررسی نهایی پرونده توسط واحدهای آموزشی و پذیرش
● صدور پذیرش اولیه در صورت تأیید درخواست
● انجام مراحل ثبت‌نام و پرداخت هزینه‌های مربوط
● پیگیری امور مربوط به روادید و اقامت تحصیلی
● آغاز ترم تحصیلی و تکمیل ثبت‌نام دانشگاه
مدارک موردنیاز:
● گذرنامه
● مدارک تحصیلی
● عکس پرسنلی
● فرم درخواست پذیرش
● مدرک زبان در صورت وجود یا بر اساس شرایط رشته و مقطع
سامانه رسمی ثبت‌نام دانشجویان دانشگاه نیز تصویر صفحه اول گذرنامه، تصویر مدرک تحصیلی و تصویر پرسنلی را از جمله مدارک موردنیاز اعلام کرده است.
شرایط دقیق پذیرش، مدارک موردنیاز، زبان آموزشی، زمان ثبت درخواست و الزامات اختصاصی هر رشته ممکن است تغییر کند؛ ازاین‌رو متقاضیان باید پیش از ارسال درخواست، آخرین اطلاعیه و شرایط اعلام‌شده از سوی دانشگاه را بررسی کنند.
امکانات و خدمات رفاهی
● ۱۰ ساختمان آموزشی و اداری مجهز
● مرکز آموزش‌های غیرحضوری برای تحصیل از راه دور
● مراکز پژوهشی تخصصی و نشریات علمی داخلی و بین‌المللی
● واحدهای آموزشی در قم و مشهد با امکانات علمی و رفاهی
● زیرساخت‌های آموزش الکترونیکی و غیرحضوری
● خدمات مشاوره‌ای، آموزشی و بین‌المللی برای دانشجویان
چشم‌انداز آینده
● توسعه فعالیت‌های بین‌المللی و افزایش جذب دانشجویان غیرایرانی
● گسترش پژوهش‌های تطبیقی و بین‌فرهنگی در زمینه ادیان و مذاهب
● تقویت جایگاه دانشگاه در میان مراکز علمی منطقه‌ای و بین‌المللی
● توسعه آموزش‌های غیرحضوری و الکترونیکی برای دسترسی گسترده‌تر به برنامه‌های آموزشی
● افزایش همکاری‌های علمی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی خارج از کشور