در شهر مقدس قم، که یکی از مهم‌ترین مراکز علوم اسلامی و اندیشه دینی ایران به شمار می‌رود، دانشگاه باقرالعلوم (ع) با مأموریت تلفیق علوم انسانی و معارف اسلامی فعالیت می‌کند. این دانشگاه که زیر نظر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم اداره می‌شود، با هدف تربیت پژوهشگران متعهد و آشنا با نیازهای جوامع اسلامی و همچنین تبیین مسائل روز جهان بر پایه فقه اسلامی شکل گرفته است.
دانشگاه باقرالعلوم (ع) به‌عنوان یکی از مراکز علمی فعال در حوزه علوم انسانی اسلامی، تلاش می‌کند با استفاده از ظرفیت‌های علمی، حوزوی و دانشگاهی، به پرسش‌ها و مسائل فرهنگی و تمدنی عصر حاضر پاسخ‌های علمی و فقهی ارائه دهد و زمینه تعامل میان دانش دینی و علوم انسانی را تقویت کند.
تاریخچه و جایگاه علمی دانشگاه
ایده شکل‌گیری دانشگاه باقرالعلوم از نیاز حوزه‌های علمیه به افزایش آگاهی‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی طلاب و ایجاد زمینه‌ای مناسب برای تعامل علمی با جهان اسلام پدید آمد. نخستین واحد آموزشی این مجموعه در سال 1984 میلادی (1363 خورشیدی) تأسیس شد و در سال‌های نخست، دوره‌های عمومی و تخصصی کوتاه‌مدت برای طلاب علوم دینی برگزار می‌کرد.
با گسترش فعالیت‌های آموزشی، این مجموعه در سال 1992 میلادی (1371 خورشیدی) به «مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم» ارتقا یافت و در نهایت در سال 2006 میلادی (1384 خورشیدی)، عنوان رسمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) را دریافت کرد.
امروزه دانشگاه با برخورداری از چهار دانشکده تخصصی، گروه‌های آموزشی فقه مضاف و مجموعه‌ای از نشریات علمی، در زمره مراکز فعال و شناخته‌شده آموزش و پژوهش در حوزه علوم انسانی اسلامی در ایران قرار دارد.
معرفی دانشگاه باقرالعلوم در یک نگاه
مشخصات کلی
● سال تأسیس: 1984 میلادی (1363 خورشیدی)
● نوع: دانشگاه غیردولتی – وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی
● مکان: قم، ایران
● دانشجویان: بیش از 2,000 نفر
● اعضای هیئت علمی و پژوهشگران: بیش از 150 نفر
● دانشکده‌ها: 4 دانشکده
● مقاطع تحصیلی: کارشناسی ارشد و دکترا، با پذیرش ویژه طلاب علوم دینی
● دانشجویان بین‌المللی: فعال از سال 2020
جایگاه علمی و رویکرد آموزشی
● دانشگاه تخصصی در حوزه علوم انسانی اسلامی در ایران
● وابستگی به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
● برخورداری از مجوز رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
● انتشار چندین نشریه علمی‌پژوهشی معتبر در سطح ملی
● توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی در زمینه فقه و تمدن اسلامی
● توجه هم‌زمان به آموزش دانشگاهی، معارف اسلامی و نیازهای روز جوامع اسلامی
ساختار دانشگاه: آموزش، پژوهش و فناوری
دانشگاه باقرالعلوم (ع) ساختار علمی خود را بر ارتباط میان علوم انسانی، معارف اسلامی و مطالعات فقهی استوار کرده است. فعالیت‌های دانشگاه در کنار آموزش تخصصی، حوزه‌های پژوهشی و مطالعات میان‌رشته‌ای را نیز دربر می‌گیرد.
حوزه آموزش (دانشکده‌ها)
● دانشکده زبان‌های خارجی
● دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری
● دانشکده تاریخ، تمدن و مطالعات سیاسی
● دانشکده فلسفه و اخلاق
● گروه فقه مضاف
حوزه پژوهش
● پژوهش در زمینه علوم انسانی اسلامی
● مطالعات تطبیقی ادیان، مذاهب، فرهنگ و تمدن اسلامی
● پژوهش‌های مرتبط با فقه‌های مضاف
● انتشار نشریات علمی و تخصصی
● برگزاری نشست‌ها و فعالیت‌های علمی و پژوهشی
حوزه فناوری
● استفاده از ظرفیت‌های آموزشی و پژوهشی نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی
● بهره‌گیری از ابزارهای آموزشی و پژوهشی برای گسترش ارتباطات علمی
● توسعه آموزش زبان‌های تخصصی و بین‌المللی
● تقویت زمینه‌های ارتباط علمی با مراکز دانشگاهی و پژوهشی خارج از کشور
دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی
دانشگاه باقرالعلوم (ع) فعالیت‌های آموزشی خود را در قالب چهار دانشکده تخصصی و گروه فقه مضاف سامان‌دهی نموده است:
دانشکده زبان‌های خارجی
● گروه‌های آموزشی: زبان انگلیسی، عربی، فرانسه و آلمانی
● هدف: تربیت مترجمان و پژوهشگران متخصص برای انتقال و معرفی مفاهیم اسلامی به زبان‌های بین‌المللی
دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری
● گروه‌ها: علوم اجتماعی، مدیریت راهبردی، مطالعات فرهنگی و ارتباطات
● محور فعالیت‌ها: بررسی و شناخت تحولات اجتماعی معاصر با رویکرد فرهنگی و اسلامی
دانشکده تاریخ، تمدن و مطالعات سیاسی
● گروه‌ها: مطالعات سیاسی، تاریخ اسلام، مطالعات تمدنی
● تمرکز: تحلیل تاریخ تمدن اسلامی و بازخوانی میراث سیاسی و فرهنگی مسلمانان
دانشکده فلسفه و اخلاق
● گروه‌ها: فلسفه و کلام، اخلاق و تربیت، فلسفه‌های مضاف
● هدف: تبیین مبانی نظری علوم انسانی اسلامی بر پایه فلسفه اسلامی
گروه فقه مضاف
● فقه نظام حکمرانی
● فقه نظام سلامت
● فقه نظام فرهنگی
● فقه نظام اجتماعی
● فقه نظام اقتصادی
● فقه علم و فناوری
این گروه‌ها با تمرکز بر مسائل روز، به مطالعه و بررسی تطبیقی فقه اسلامی با نیازها و تحولات جامعه می‌پردازند.
ظرفیت آموزشی و پژوهشی
● برخورداری از بیش از 2,000 دانشجو
● فعالیت آموزشی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا
● بهره‌گیری از بیش از 150 عضو هیئت علمی و پژوهشگر
● فعالیت چهار دانشکده تخصصی و گروه فقه مضاف
● تمرکز بر آموزش و پژوهش در حوزه علوم انسانی اسلامی و مطالعات دینی
● فراهم کردن بستر آموزشی و پژوهشی برای تعامل میان مطالعات حوزوی و دانشگاهی
پژوهش و نوآوری
پژوهش یکی از محورهای اصلی فعالیت دانشگاه باقرالعلوم (ع) است و این دانشگاه از طریق تولید و انتشار آثار علمی، نشریات تخصصی و برگزاری برنامه‌های علمی، در توسعه مطالعات علوم انسانی اسلامی و اندیشه دینی مشارکت دارد.
نشریات علمی‌پژوهشی
● علوم سیاسی؛ با انتشار بیش از 100 شماره طی 25 سال
● تاریخ اسلام؛ نخستین نشریه مطالعات تاریخی با رتبه علمی‌پژوهشی که فعالیت خود را از سال 2000 میلادی آغاز کرده است
● آیین حکمت؛ نشریه تخصصی فلسفه اسلامی با انتشار بیش از 50 شماره تا سال 2022
نشریات علمی–تخصصی
● فرهنگ پژوهش؛ با محوریت مطالعات علوم انسانی و اسلامی و انتشار 52 شماره تا سال 2023
● فلسفه حقوق؛ تأسیس‌شده در سال 2019 با تمرکز بر مبانی فقهی حقوق اسلامی
● مطالعات نظری تاریخ و تمدن؛ در دست راه‌اندازی از سال 2023 با محوریت تمدن‌سازی اسلامی
این مجموعه نشریات در معرفی و گسترش دستاوردهای علمی حوزه علوم انسانی اسلامی در سطح ملی و بین‌المللی نقش مهمی ایفا می‌کند.
دانشجویان بین‌المللی و رشته‌های قابل پذیرش
دانشگاه باقرالعلوم (ع) از سال 2020 میلادی (1399 خورشیدی) مجوز رسمی جذب دانشجویان بین‌المللی را دریافت کرده است. این دانشگاه از سال 2021 میلادی پذیرش دانشجویان غیرایرانی را در برخی رشته‌های تخصصی آغاز کرد و از این طریق دامنه تعاملات علمی و فرهنگی خود با دانشجویان و پژوهشگران سایر کشورها را گسترش داد.
رشته‌ها و حوزه‌هایی که در نخستین دوره‌های پذیرش بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از:
● سیاست‌گذاری فرهنگی
● مدیریت راهبردی فرهنگ
● مدیریت رسانه
● دانش اسلامی مسلمین
● اخلاق کاربردی
خدمات ویژه برای دانشجویان خارجی:
● برگزاری دوره‌های آموزشی به زبان انگلیسی و عربی
● ارائه پشتیبانی آموزشی و فرهنگی
● فراهم کردن زمینه اجرای برنامه‌های پژوهشی مشترک
● توسعه همکاری با مراکز علمی و دانشگاهی جهان اسلام
● ایجاد بستر تعامل علمی و فرهنگی میان دانشجویان ایرانی و غیرایرانی
ظرفیت و رشته‌های قابل پذیرش دانشجویان بین‌المللی ممکن است در هر سال تحصیلی تغییر کند و پذیرش نهایی به ظرفیت آموزشی، مقررات دانشگاه و مجوزهای مربوط بستگی دارد. بنابراین متقاضیان باید آخرین فراخوان و شرایط پذیرش دانشگاه را بررسی کنند.
اعضای هیأت علمی و دانشجویان
● بهره‌گیری از بیش از 150 عضو هیئت علمی و پژوهشگر
● فعالیت اعضای علمی در حوزه‌های علوم انسانی، علوم اسلامی، فقه، فلسفه، تاریخ، مطالعات سیاسی و فرهنگی
● تمرکز بر آموزش تحصیلات تکمیلی و پژوهش‌های تخصصی
● فراهم کردن محیط علمی برای ارتباط میان دانش حوزوی و آموزش دانشگاهی
● تقویت فعالیت‌های پژوهشی و علمی دانشجویان
امکانات و زیرساخت‌ها
● کتابخانه تخصصی علوم انسانی اسلامی
● دسترسی به پایگاه‌های علمی داخلی و بین‌المللی
● سالن‌های همایش و برگزاری نشست‌های علمی
● فضای آموزشی مناسب برای پژوهش‌های حوزوی–دانشگاهی
● خوابگاه ویژه طلاب و دانشجویان بین‌المللی
● امکانات پژوهشی در زمینه فلسفه، فقه و ارتباطات اسلامی
زندگی دانشجویی در قم
● قرار گرفتن دانشگاه در شهر قم، یکی از مهم‌ترین مراکز مذهبی، فرهنگی و علمی ایران
● دسترسی به حوزه علمیه قم و مجموعه‌ای گسترده از مراکز علمی و پژوهشی
● برخورداری از محیطی علمی و مناسب برای مطالعات دینی و پژوهش‌های تخصصی
● هزینه زندگی پایین‌تر نسبت به برخی شهرهای بزرگ ایران
● امکان تعامل با جامعه‌ای علمی، حوزوی و بین‌المللی
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشجویان بین‌المللی دانشگاه باقرالعلوم (ع) با توجه به مقطع و شرایط تحصیل تعیین می‌شود. ارقام اعلام‌شده برای شهریه در متن مبنا به‌صورت حدودی ارائه شده‌اند و برای برنامه‌ریزی مالی متقاضیان قابل استفاده هستند.
| مقطع تحصیلی | حدود شهریه سالانه برای دانشجویان بین‌المللی (دلار آمریکا) | توضیحات |
| کارشناسی | ارائه نمی‌شود | ساختار آموزشی اعلام‌شده دانشگاه برای پذیرش، عمدتاً شامل کارشناسی ارشد و دکترا است. |
| کارشناسی ارشد | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۰۰۰ دلار | مبلغ تقریبی و وابسته به رشته، سال تحصیلی و مقررات دانشگاه |
| دکتری تخصصی | حدود ۲٬۵۰۰ تا ۳٬۰۰۰ دلار | مبلغ تقریبی و وابسته به رشته، مرحله تحصیل و مقررات سالانه |
توجه: ارقام جدول به‌عنوان مبالغ تقریبی شهریه ارائه شده‌اند و ممکن است با تعرفه نهایی دانشگاه در سال ورود متفاوت باشند. هزینه‌هایی مانند خوابگاه، بیمه، خدمات دانشجویی، اقامت و روادید نیز ممکن است جداگانه محاسبه شوند. متقاضیان بین‌المللی باید پیش از ثبت‌نام، مبلغ نهایی شهریه و هزینه‌های جانبی را از دانشگاه استعلام کنند.
بورسیه‌ها و حمایت‌های مالی:
● حمایت از طلاب ممتاز و پژوهشگران برتر در حوزه علوم انسانی اسلامی
● امکان برخورداری از تخفیف شهریه برای دانشجویان کشورهای اسلامی همکار
● حمایت‌های پژوهشی برای دانشجویان فعال در زمینه‌های علمی و تحقیقاتی
فرآیند پذیرش
پذیرش دانشجویان بین‌المللی دانشگاه باقرالعلوم (ع) بر اساس بررسی سوابق علمی و مدارک متقاضی و با توجه به ظرفیت رشته‌های دارای مجوز انجام می‌شود.
مراحل پذیرش:
● ثبت درخواست آنلاین
● بررسی مدارک و سوابق علمی متقاضی
● انجام مصاحبه علمی یا شفاهی
● صدور پذیرش اولیه
● دریافت ویزای تحصیلی
● آغاز تحصیل در ترم‌های سپتامبر یا ژانویه
مدارک مورد نیاز:
● گذرنامه
● مدارک تحصیلی
● عکس
● فرم درخواست
● مدرک زبان عربی یا انگلیسی، در صورت وجود
متقاضیان باید توجه داشته باشند که شرایط، مدارک، زمان‌بندی و نحوه ارزیابی ممکن است بر اساس مقطع و رشته تحصیلی تغییر کند و لازم است آخرین ضوابط دانشگاه پیش از ارسال درخواست بررسی شود.
اهداف راهبردی دانشگاه
● تربیت نیروی انسانی متخصص، متعهد و آگاه به مسائل جوامع اسلامی
● توسعه علوم انسانی اسلامی و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای
● بررسی مسائل روز جهان از منظر فقه و اندیشه اسلامی
● تقویت ارتباط میان حوزه‌های علمیه و آموزش عالی
● گسترش تعاملات علمی و فرهنگی با جهان اسلام
● حمایت از پژوهش‌های مرتبط با فرهنگ، تمدن، فقه و علوم انسانی اسلامی
چشم‌انداز آینده
● گسترش همکاری‌های علمی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی جهان اسلام
● توسعه برنامه‌های آموزشی بین‌المللی در حوزه علوم انسانی اسلامی
● ایجاد و تقویت مراکز پژوهشی بین‌المللی با محوریت تمدن نوین اسلامی
● تربیت نخبگان فکری و مدیران فرهنگی برای جوامع اسلامی
● تبدیل شدن به یکی از مراجع علمی فقه تمدنی و علوم انسانی اسلامی در منطقه