در قلب شهر قم، شهری که قرن‌ها یکی از مهم‌ترین مراکز اندیشه و دانش دینی شیعیان بوده است، دانشگاهی فعالیت می‌کند که تلاش دارد میان علوم انسانی نوین و معارف اسلامی پیوندی استوار ایجاد کند؛ دانشگاه مفید، یکی از دانشگاه‌های شناخته‌شده ایران در حوزه علوم انسانی و مطالعات اسلامی. این دانشگاه با ایجاد محیطی علمی و پژوهش‌محور، بستری برای گفت‌وگوی میان سنت و اندیشه‌های نو فراهم کرده و دانشجویان را در مسیر توسعه دانش، پژوهش و تفکر انتقادی هدایت می‌کند.
تحصیل در قم، شهری فرهنگی و علمی با جایگاه ویژه در جهان اسلام، می‌تواند برای دانشجویانی که به دنبال ترکیب آموزش دانشگاهی با فضای علمی و دینی هستند، تجربه‌ای متفاوت فراهم کند.
تاریخچه و جایگاه علمی
دانشگاه مفید در سال ۱۹۸۹ میلادی (۱۳۶۸ خورشیدی) تأسیس شد و به‌عنوان نخستین دانشگاه استان قم فعالیت خود را آغاز کرد. ایده شکل‌گیری این دانشگاه بر پایه پیوند علوم انسانی با مبانی دینی و ایجاد محیطی پژوهش‌محور برای توسعه اندیشه‌های نو در چارچوب معارف اسلامی شکل گرفت.
این دانشگاه به یاد شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، فقیه و متکلم برجسته شیعه در قرن چهارم هجری قمری، نام‌گذاری شده است. شیخ مفید از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ اندیشه اسلامی به شمار می‌رود و آثار علمی متعددی از او برجای مانده است.
دانشگاه مفید در طول فعالیت خود، تمرکز ویژه‌ای بر رشته‌های علوم انسانی و اسلامی داشته و تلاش کرده است محیطی برای تعامل میان مطالعات دینی و دانش‌های نوین علوم انسانی ایجاد کند. این دانشگاه در حال حاضر به‌عنوان یکی از مراکز تخصصی آموزش و پژوهش در این حوزه شناخته می‌شود. منابع دانشگاهی نیز تأسیس آن در سال ۱۹۸۹ و فعالیت آن به‌عنوان یک مؤسسه آموزش عالی خصوصی و غیرانتفاعی مورد تأیید وزارت علوم را تأیید می‌کنند.
معرفی دانشگاه مفید در یک نگاه
مشخصات کلی
● سال تأسیس: ۱۹۸۹ میلادی (۱۳۶۸ خورشیدی)
● نوع: دانشگاه خصوصی – غیردولتی و غیرانتفاعی
● وابستگی: مستقل و دارای مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
● مکان: قم، ایران
● دانشجویان: حدود ۱,۵۰۰ نفر
● اعضای هیئت علمی: ده‌ها استاد و پژوهشگر برجسته در حوزه علوم انسانی و اسلامی
● تعداد فارغ‌التحصیلان: بیش از ۱۰,۰۰۰ نفر
● حوزه تخصصی: علوم انسانی، علوم اسلامی، حقوق، اقتصاد، فلسفه و علوم سیاسی
● نخستین دانشگاه استان قم
جایگاه علمی و رویکرد آموزشی
● از دانشگاه‌های شاخص ایران در حوزه علوم انسانی و مطالعات اسلامی
● تمرکز بر پیوند میان علوم انسانی نوین و معارف اسلامی
● تأکید بر آموزش پژوهش‌محور و تقویت تفکر علمی و تحلیلی
● فعالیت در زمینه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه دین، حقوق، اقتصاد، فلسفه و علوم سیاسی
● برگزاری همایش‌ها و نشست‌های علمی با مشارکت مراکز دانشگاهی و پژوهشی داخلی و بین‌المللی
دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی
دانشگاه مفید فعالیت‌های آموزشی خود را در قالب شش گروه آموزشی اصلی سامان‌دهی نموده است:
● اقتصاد
● حقوق
● فلسفه
● علوم سیاسی
● الهیات و معارف اسلامی
● زبان و ادبیات انگلیسی
این گروه‌ها در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت می‌کنند و در مجموع، ۳۱ گرایش تحصیلی را پوشش می‌دهند. حوزه‌های آموزشی دانشگاه طیف متنوعی از علوم انسانی را دربرمی‌گیرد و در عین حال، ارتباط میان این رشته‌ها و مطالعات اسلامی در بخش قابل توجهی از برنامه‌های آموزشی دانشگاه مورد توجه قرار گرفته است.
پژوهش و نوآوری
پژوهش یکی از ارکان اصلی فعالیت علمی دانشگاه مفید است. این دانشگاه با ایجاد مراکز مطالعاتی تخصصی، زمینه را برای انجام پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه علوم انسانی، دین و مسائل اجتماعی فراهم کرده است.
مراکز پژوهشی
● مرکز مطالعات حقوق بشر (۱۳۸۲)
○ تمرکز بر تولید دانش و توسعه ادبیات علمی در حوزه حقوق بشر با توجه به مبانی اسلامی
● مرکز مطالعات اقتصادی (۱۳۸۴)
○ پژوهش در زمینه اقتصاد اسلامی و ارائه راهکارهای علمی برای مسائل اقتصادی جوامع معاصر
● مرکز مطالعات قرآن (۱۳۸۵)
○ توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای با محوریت قرآن و مطالعات دینی و انتشار نشریه تخصصی «دین و دنیای معاصر»
● مرکز مطالعات حقوق تطبیقی (۱۳۸۸)
○ بررسی و تحلیل نظام‌های حقوقی معاصر در پرتو آموزه‌های دینی و انتشار دوفصلنامه «حقوق تطبیقی»
فعالیت این مراکز، دانشگاه مفید را به محیطی مناسب برای پژوهش در زمینه‌هایی مانند حقوق بشر، حقوق تطبیقی، اقتصاد اسلامی، مطالعات قرآن و ارتباط میان دین و مسائل اجتماعی معاصر تبدیل کرده است.
دانشجویان بین‌المللی
دانشگاه مفید در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به توسعه فعالیت‌های بین‌المللی و ارائه خدمات به دانشجویان و پژوهشگران غیرایرانی داشته است. دفتر کنسولی دانشجویان غیرایرانی نیز از سال ۲۰۱۸ میلادی (۱۳۹۷ خورشیدی) با هدف تسهیل امور آموزشی و اقامتی دانشجویان خارجی فعالیت خود را آغاز کرده است.
دانشجویان و پژوهشگرانی از کشورهای مختلف از جمله عراق، لبنان، هند، اندونزی، روسیه، فرانسه، آلمان، مالزی، ترکیه و دیگر کشورها در برنامه‌های علمی دانشگاه مفید حضور داشته‌اند.
خدمات ویژه برای دانشجویان بین‌المللی
● ارائه خدمات کنسولی و پیگیری امور اقامتی و روادید تحصیلی
● پشتیبانی آموزشی و فرهنگی
● ارائه خدمات مشاوره‌ای به دانشجویان غیرایرانی
● فراهم‌کردن زمینه مشارکت در برنامه‌ها و نشست‌های علمی
● امکان تعامل با استادان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی و اسلامی
● فراهم‌سازی زمینه همکاری‌های علمی و پژوهشی بین‌المللی
امکانات و خدمات رفاهی
● کتابخانه مرکزی با منابع گسترده در حوزه علوم انسانی و اسلامی
● دسترسی به پایگاه‌های علمی داخلی و بین‌المللی
● خوابگاه دانشجویی
● امکانات ورزشی و رفاهی
● خدمات مشاوره‌ای و پشتیبانی دانشجویی
● دفتر کنسولی برای ارائه خدمات به دانشجویان غیرایرانی
● محیط مناسب برای مطالعات دانشگاهی، پژوهش و فعالیت‌های علمی
زندگی دانشجویی در قم
قم یکی از مهم‌ترین شهرهای علمی و فرهنگی ایران و از مراکز اصلی آموزش علوم اسلامی در جهان تشیع است. حضور حوزه علمیه قم، مراکز پژوهشی متعدد، کتابخانه‌های تخصصی و مؤسسات علمی و دینی، فضای علمی ویژه‌ای را برای دانشجویان علاقه‌مند به علوم انسانی و مطالعات اسلامی ایجاد کرده است.
● شهری علمی، فرهنگی و مذهبی با جایگاه بین‌المللی
● دسترسی به مراکز علمی و پژوهشی متعدد در حوزه علوم انسانی و اسلامی
● محیطی مناسب برای مطالعه و فعالیت‌های پژوهشی
● هزینه زندگی عموماً پایین‌تر از تهران و برخی کلان‌شهرهای ایران
● امکان ارتباط نزدیک با مراکز علمی و دینی شهر قم
● جامعه‌ای دانشگاهی با حضور دانشجویان و پژوهشگران ایرانی و بین‌المللی
فعالیت‌های بین‌المللی
دانشگاه مفید در طول فعالیت خود، نشست‌ها و کنفرانس‌های مشترکی را با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشورهای مختلف برگزار کرده است. این همکاری‌ها کشورهایی از جمله ایالات متحده، کانادا، آلمان، فرانسه، بلژیک، ایتالیا، مصر، هند، مالزی، اندونزی، ترکیه و لبنان را دربر گرفته است.
این تعاملات علمی با هدف تقویت تبادل دانش، توسعه گفت‌وگوی علمی میان فرهنگ‌ها و معرفی دیدگاه‌های اسلامی در حوزه‌هایی مانند حقوق، فلسفه، اقتصاد و علوم انسانی انجام شده است.
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشگاه مفید برای دانشجویان غیرایرانی بر اساس رشته، مقطع تحصیلی و تعداد واحدهای انتخابی تعیین می‌شود و رقم نهایی باید از دانشگاه استعلام شود. با توجه به نبود جدول رسمی قابل اتکا برای شهریه سال ۲۰۲۶ دانشجویان بین‌المللی، می‌توان بازه‌های زیر را به‌عنوان برآورد تقریبی سالانه در نظر گرفت:
| مقطع تحصیلی | شهریه تقریبی سالانه برای دانشجویان بین‌المللی |
| کارشناسی | حدود ۱,۰۰۰ تا ۱,۵۰۰ دلار |
| کارشناسی ارشد | حدود ۱,۵۰۰ تا ۲,۵۰۰ دلار |
| دکتری | حدود ۲,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰ دلار |
بورسیه‌ها و حمایت‌های مالی:
● امکان برخورداری دانشجویان ممتاز از حمایت‌ها و تخفیف‌های تحصیلی
● بورسیه کامل و تحصیل رایگان در برخی فراخوان‌های دانشگاه، به‌ویژه برای برخی دوره‌های تحصیلات تکمیلی و گروه‌های واجد شرایط
● حمایت‌های پژوهشی برای دانشجویان فعال در طرح‌های علمی
● امکان تقسیط شهریه و استفاده از برخی تسهیلات مالی دانشجویی؛ دانشگاه در اطلاعیه‌های خود این گزینه‌ها را برای دانشجویان اعلام کرده است.
توجه: مبالغ فوق تقریبی هستند و برای انتشار نهایی بهتر است رقم سال تحصیلی موردنظر از اداره امور بین‌الملل یا آموزش دانشگاه مفید استعلام شود؛ منابع عمومی موجود نیز رقم مشخصی برای شهریه دانشجویان بین‌المللی اعلام نکرده‌اند.
فرآیند پذیرش
پذیرش دانشجویان بین‌المللی دانشگاه مفید با بررسی شرایط علمی و مدارک متقاضی انجام می‌شود و جزئیات فرآیند ممکن است بر اساس مقطع، رشته و نوع پذیرش متفاوت باشد.
مدارک مورد نیاز
● گذرنامه معتبر
● مدارک تحصیلی و ریزنمرات مقاطع قبلی
● عکس پرسنلی
● فرم درخواست پذیرش
● رزومه علمی و پژوهشی، در صورت وجود
● مدرک زبان، در صورت وجود و مطابق شرایط رشته
● سایر مدارک موردنیاز دانشگاه یا مراجع ذی‌ربط
مراحل پذیرش
● ثبت درخواست و ارسال مدارک از طریق سامانه پذیرش دانشگاه
● بررسی مدارک تحصیلی و سوابق علمی متقاضی
● بررسی صلاحیت علمی و در صورت نیاز انجام مصاحبه
● اعلام نتیجه و صدور پذیرش اولیه
● انجام امور مربوط به پذیرش نهایی و دریافت مجوزهای لازم
● پیگیری روادید تحصیلی و امور اقامتی برای دانشجویان بین‌المللی
● ثبت‌نام نهایی و آغاز تحصیل
دانشگاه مفید همچنین برای برخی دوره‌های تحصیلات تکمیلی، از جمله برنامه‌های ویژه طلاب، فراخوان‌های اختصاصی پذیرش منتشر می‌کند و در برخی موارد امکان بورس کامل یا تحصیل رایگان نیز اعلام شده است.
چشم‌انداز آینده
● تبدیل شدن به قطب پژوهش‌های میان‌رشته‌ای علوم انسانی و اسلامی در جهان اسلام
● توسعه رشته‌ها و برنامه‌های بین‌المللی به زبان انگلیسی
● گسترش همکاری علمی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی اروپا، آسیا و جهان اسلام
● تقویت آموزش‌های دیجیتال و مجازی در حوزه علوم انسانی
● توسعه پژوهش‌های کاربردی در زمینه دین، حقوق، اقتصاد، فلسفه و علوم سیاسی
● تقویت جایگاه دانشگاه به‌عنوان یکی از مراکز علمی اثرگذار در گفت‌وگوی میان دین، دانش و اندیشه معاصر