دانشگاه غیرانتفاعی اصول‌الدین، که در روند ارتقای رسمی خود اکنون با عنوان دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) شناخته می‌شود، نهادی غیردولتی با تمرکز بر علوم انسانی اسلامی، علوم قرآن و حدیث و دیگر حوزه‌های مرتبط با مطالعات اسلامی است. این مجموعه با پیشینه فعالیت دانشکده اصول‌الدین، آموزش دانشگاهی را با ظرفیت‌های علمی حوزه پیوند داده و با هدف تربیت متخصصان و پژوهشگران متعهد در حوزه‌های علوم انسانی، دینی، حقوقی و فرهنگی فعالیت می‌کند. بر اساس اساسنامه جدید مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۴۰۴، «دانشکده اصول‌الدین» رسماً به «دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره)» ارتقا یافته است.
تاریخچه و جایگاه علمی دانشگاه غیرانتفاعی اصول‌الدین
دانشکده اصول‌الدین از سابقه‌ای چند دهه‌ای در آموزش علوم اسلامی برخوردار است و فعالیت آن در ایران در شهرهای تهران، قم، ساوه و دزفول توسعه یافته است. این مجموعه در طول فعالیت خود در تربیت متخصصان علوم قرآن و حدیث و دیگر حوزه‌های علوم انسانی اسلامی نقش داشته و سابقه آموزش در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری را در کارنامه خود ثبت کرده است. اساسنامه جدید دانشگاه نیز بر تداوم همین پیشینه و توسعه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در حوزه علوم انسانی اسلامی، علوم قرآنی و حدیثی تأکید دارد.
در سال‌های فعالیت دانشکده اصول‌الدین، رشته‌هایی مانند علوم قرآن و حدیث، حقوق، فقه و مبانی حقوق و برخی رشته‌های مرتبط با زبان و علوم انسانی در مجموعه ارائه شده‌اند. با ارتقای این نهاد به دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره)، دامنه مأموریت آن نیز در اساسنامه جدید به پژوهش و آموزش در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، علوم اسلامی و مطالعات موردنیاز جهان اسلام گسترش یافته است.
دانشگاه غیرانتفاعی اصول‌الدین در یک نگاه
- نام کنونی: دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره)
- نام پیشین: دانشکده غیردولتی و غیرانتفاعی اصول‌الدین
- نوع: دانشگاه غیردولتی
- حوزه تخصصی: علوم انسانی اسلامی، علوم قرآن و حدیث و مطالعات اسلامی
- رئیس دانشگاه: آیت‌الله دکتر محسن اراکی
- مقاطع تحصیلی: کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری
- شعب و واحدهای فعال: تهران، قم، دزفول و ساوه
- رویکرد آموزشی: تلفیق آموزش دانشگاهی با ظرفیت‌های علمی و معارف اسلامی
- حوزه‌های شاخص: علوم قرآن و حدیث، حقوق، فقه و مبانی حقوق، زبان و ادبیات عربی و سایر رشته‌های علوم انسانی
- مرکز سازمانی دانشگاه: قم
- ماهیت بین‌المللی: توسعه آموزش و پژوهش اسلامی و برگزاری همکاری‌های علمی با مراکز داخل و خارج از کشور
نام و جایگاه جدید دانشگاه بر اساس اساسنامه مصوب سال ۱۴۰۴ تثبیت شده است؛ در این اساسنامه، مرکز استقرار سازمان مرکزی دانشگاه شهر قم تعیین شده و فعالیت در چهار شهر تهران، قم، ساوه و دزفول نیز در پیشینه رسمی مجموعه مورد تأکید قرار گرفته است.
جایگاه علمی و مدیریتی
دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) با تکیه بر سابقه دانشکده اصول‌الدین، جایگاهی تخصصی در حوزه علوم انسانی اسلامی و مطالعات قرآن و حدیث دارد. در اساسنامه جدید، اهداف دانشگاه شامل گسترش آموزش و پژوهش در علوم انسانی اسلامی، ارتقای علوم و معارف قرآنی و حدیثی، توسعه پژوهش‌های بنیادی، راهبردی، کاربردی و تطبیقی و تولید علم در حوزه‌های موردنیاز جهان اسلام عنوان شده است.
ریاست دانشگاه بر عهده آیت‌الله دکتر محسن اراکی است و این جایگاه مدیریتی با جهت‌گیری علمی و دینی دانشگاه ارتباط مستقیمی دارد. حضور چهره‌های حوزوی و دانشگاهی در ارکان مدیریتی دانشگاه نیز در اساسنامه جدید پیش‌بینی شده است.
دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی
دانشگاه در حوزه علوم انسانی و اسلامی فعالیت می‌کند و بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده، رشته‌های متنوعی در مقاطع مختلف در شعب آن ارائه شده است. در پذیرش کارشناسی سال ۱۴۰۴، رشته‌های زیر برای شعب تهران، قم، دزفول و ساوه اعلام شده بودند:
- حقوق
- فقه و مبانی حقوق
- علوم قرآن و حدیث
- زبان و ادبیات عربی
- علوم تربیتی
- فلسفه
- مترجمی زبان عربی
- آموزش زبان انگلیسی
- روان‌شناسی
- علوم سیاسی
- شیعه‌شناسی
- علوم قضایی
- اقتصاد
در مقاطع تحصیلات تکمیلی نیز سابقه ارائه رشته‌هایی مانند علوم قرآن و حدیث، حقوق، فقه و حقوق اسلامی، زبان و ادبیات و حوزه‌های مرتبط با علوم انسانی وجود داشته است. با توجه به تغییر ساختار دانشگاه و تصویب اساسنامه جدید، فهرست نهایی رشته‌ها و ظرفیت هر مقطع باید بر اساس آخرین دفترچه و اطلاعیه پذیرش دانشگاه بررسی شود.
پژوهش و فعالیت‌های علمی
پژوهش در زمینه علوم قرآنی، حدیث، علوم انسانی اسلامی و مطالعات فقهی و حقوقی از محورهای اصلی فعالیت این مجموعه است. اساسنامه جدید دانشگاه، علاوه بر پژوهش‌های بنیادی، بر انجام مطالعات راهبردی، کاربردی و تطبیقی و نظریه‌پردازی در حوزه‌های مختلف علوم انسانی و اسلامی تأکید دارد. همچنین بومی‌سازی علوم انسانی بر اساس منابع اسلامی و مطالعه مسائل جامعه و جهان اسلام از جمله مأموریت‌های علمی تعریف‌شده برای دانشگاه است.
از دیگر محورهای پژوهشی دانشگاه می‌توان به مطالعات مربوط به فرهنگ شیعی، تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع)، فقه نظام، علوم قرآن و حدیث و گفت‌وگوی دینی اشاره کرد. همچنین برگزاری دوره‌های مشترک آموزشی و انجام فرصت‌های مطالعاتی و پژوهشی با مراکز علمی داخل و خارج از کشور در اساسنامه دانشگاه پیش‌بینی شده است.
واحدها و گستره جغرافیایی
دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) دارای سابقه فعالیت در چهار شهر تهران، قم، دزفول و ساوه است. اساسنامه جدید نیز این پیشینه را به‌عنوان بخشی از سابقه فعالیت مجموعه مورد اشاره قرار می‌دهد.
- تهران
- قم
- دزفول
- ساوه
مرکز سازمانی دانشگاه در قم قرار دارد و امکان ایجاد یا توسعه شعب و واحدهای دانشگاه در داخل یا خارج از کشور نیز مطابق ضوابط نظام آموزش عالی در اساسنامه جدید پیش‌بینی شده است.
دانشجویان بین‌المللی و رشته‌های قابل بررسی
بین‌المللی‌شدن ساختار دانشگاه یکی از مهم‌ترین تغییرات ایجادشده پس از ارتقای دانشکده اصول‌الدین به دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) است. اساسنامه جدید دانشگاه، بر ارتباط و تعامل علمی با مراکز داخل و خارج از کشور، برگزاری دوره‌های مشترک و توسعه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در ارتباط با جهان اسلام تأکید دارد. همچنین امکان ایجاد و توسعه واحدهای دانشگاه در داخل یا خارج از کشور در چارچوب مقررات آموزش عالی پیش‌بینی شده است.
با توجه به اینکه ظرفیت و رشته‌های پذیرش دانشجویان بین‌المللی ممکن است با ظرفیت پذیرش عمومی دانشگاه یکسان نباشد، متقاضیان خارجی باید فهرست رشته‌های دارای ظرفیت بین‌المللی را در فراخوان مربوط به سال پذیرش بررسی کنند.
حوزه‌های تحصیلی قابل بررسی برای دانشجویان بین‌المللی عبارت‌اند از:
- علوم قرآن و حدیث
- فقه و مبانی حقوق
- حقوق
- علوم انسانی و اجتماعی
- زبان و ادبیات عربی
- شیعه‌شناسی و مطالعات اسلامی
- علوم تربیتی
- فلسفه
- علوم سیاسی
- اقتصاد
- روان‌شناسی
- سایر رشته‌های علوم انسانی دارای مجوز و ظرفیت پذیرش بین‌المللی
اهداف کیفی دانشگاه
- گسترش آموزش و پژوهش در علوم انسانی اسلامی
- توسعه و ارتقای علوم و معارف قرآن و حدیث
- تربیت متخصصان علمی در حوزه‌های علوم انسانی اسلامی و مطالعات قرآنی
- تقویت پژوهش‌های بنیادی، کاربردی، راهبردی و تطبیقی
- بومی‌سازی علوم انسانی با استفاده از منابع و معارف اسلامی
- توسعه مطالعات مرتبط با فرهنگ شیعی و تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع)
- تقویت گفت‌وگوی دینی و ارتباط علمی با سایر مذاهب اسلامی
- تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد برای پاسخگویی به نیازهای علمی و فرهنگی جامعه
- توسعه تعاملات علمی و پژوهشی با مراکز دانشگاهی و پژوهشی داخل و خارج از کشور
- گسترش آموزش عالی اسلامی در سطح ملی و منطقه‌ای
این اهداف در اساسنامه مصوب دانشگاه به‌صورت رسمی بر توسعه آموزش، پژوهش، تولید علم، مطالعات اسلامی و تعامل با مراکز علمی داخلی و خارجی تأکید دارند.
اهداف کمی و برنامه‌های توسعه‌ای
با توجه به تغییر رسمی ساختار دانشگاه و تبدیل دانشکده اصول‌الدین به دانشگاه بین‌المللی، محورهای توسعه‌ای جدید مجموعه بیشتر بر گسترش ظرفیت‌های دانشگاهی و بین‌المللی متمرکز شده‌اند:
- توسعه رشته‌های آموزشی متناسب با مأموریت دانشگاه
- افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو در مقاطع مختلف
- توسعه شعب و واحدهای دانشگاه در داخل و خارج از کشور
- گسترش دوره‌های مشترک آموزشی با مراکز علمی
- افزایش فرصت‌های مطالعاتی و پژوهشی بین‌المللی
- توسعه پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و تطبیقی
- تقویت زیرساخت‌های آموزشی، پژوهشی و فضای مجازی
- گسترش فعالیت‌های علمی مرتبط با جهان اسلام
اساسنامه دانشگاه، تصویب ظرفیت پذیرش سالانه، توسعه یا انحلال رشته‌های آموزشی و ایجاد یا توسعه واحدهای دانشگاه در داخل و خارج از کشور را در چارچوب ضوابط آموزش عالی پیش‌بینی کرده است.
دستاوردها و فعالیت‌های بین‌المللی
پیشینه دانشکده اصول‌الدین تنها به فعالیت آموزشی در داخل ایران محدود نبوده و این مجموعه سابقه فعالیت و ارتباط با کشورهای اسلامی را نیز در کارنامه خود دارد. در اساسنامه جدید دانشگاه نیز تربیت دانش‌آموختگان در ایران و دیگر کشورهای اسلامی و نقش مجموعه در ارتباط و تعامل با سایر مذاهب اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است.
مهم‌ترین محورهای فعالیت بین‌المللی دانشگاه عبارت‌اند از:
- گسترش ارتباط علمی با مراکز آموزش عالی و پژوهشی خارج از کشور
- برگزاری دوره‌های مشترک آموزشی
- انجام فرصت‌های مطالعاتی و پژوهشی بین‌المللی
- تقویت ارتباط علمی با دانشگاه‌ها و مراکز جهان اسلام
- تربیت متخصصان برای تعامل علمی و فرهنگی میان مذاهب اسلامی
- توسعه آموزش و پژوهش در حوزه علوم انسانی اسلامی در سطح منطقه‌ای
- استفاده از ظرفیت‌های آموزش حضوری، نیمه‌حضوری، غیرحضوری و فضای مجازی برای انتقال دانش و فرهنگ اسلامی
امکانات و خدمات آموزشی
- کلاس‌ها و برنامه‌های آموزشی تخصصی در حوزه علوم انسانی و اسلامی
- دسترسی به منابع علمی و متون قرآنی، حدیثی و اسلامی
- بهره‌گیری از استادان دانشگاهی و حوزوی
- خدمات آموزشی و مشاوره تحصیلی
- ظرفیت‌های پژوهشی در حوزه علوم انسانی اسلامی
- امکانات آموزش حضوری، نیمه‌حضوری و غیرحضوری
- استفاده از زیرساخت‌های فضای مجازی در آموزش
- امکانات مرتبط با پژوهش‌های قرآنی، حدیثی، فقهی و حقوقی
در اطلاعیه‌های پذیرش اخیر دانشگاه همچنین امکاناتی مانند خوابگاه و وام دانشجویی برای برخی پذیرفته‌شدگان اعلام شده است؛ بنابراین نوع و سطح خدمات رفاهی می‌تواند بر اساس شعبه و دوره تحصیلی متفاوت باشد.
زندگی دانشجویی در شهرهای محل تحصیل
تحصیل در شعب دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) دانشجویان را در چهار محیط شهری متفاوت قرار می‌دهد. قم به‌عنوان مهم‌ترین مرکز حوزه‌های علمیه و مطالعات اسلامی ایران، برای دانشجویان علاقه‌مند به علوم دینی، فقه، قرآن و حدیث محیط علمی ویژه‌ای فراهم می‌کند. تهران نیز به دلیل جایگاه خود به‌عنوان پایتخت کشور، از نظر دسترسی به مراکز دانشگاهی، فرهنگی، پژوهشی و حرفه‌ای ظرفیت گسترده‌ای دارد.
دزفول و ساوه نیز از مراکز قدیمی فعالیت این مجموعه هستند و برای دانشجویانی که به دنبال تحصیل در محیطی خارج از پایتخت هستند، گزینه‌های دیگری محسوب می‌شوند. تفاوت هزینه‌های زندگی میان این شهرها نیز می‌تواند در انتخاب محل تحصیل دانشجویان، به‌ویژه متقاضیان بین‌المللی، مؤثر باشد.
شهریه و شرایط تحصیل
دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) به‌عنوان یک دانشگاه غیردولتی، هزینه‌های تحصیل را از طریق شهریه دانشجویان تأمین می‌کند. بر اساس اساسنامه مصوب دانشگاه، میزان شهریه و شیوه دریافت آن باید توسط هیأت امنا و مطابق ضوابط نظام آموزش عالی تعیین شود.
رقم رسمی و به‌روز شهریه دانشجویان بین‌المللی این دانشگاه برای سال تحصیلی جاری در منابع عمومی قابل اتکا منتشر نشده است؛ بنابراین ارقام زیر به‌عنوان برآورد تقریبی سالانه و برای برنامه‌ریزی اولیه متقاضیان بین‌المللی ارائه می‌شوند، نه نرخ قطعی دانشگاه.
| مقطع تحصیلی | حدود شهریه سالانه (دلار) | توضیحات |
| کارشناسی | حدود ۱٬۲۰۰ تا ۲٬۰۰۰ دلار | برآورد تقریبی؛ وابسته به رشته، تعداد واحد و شعبه |
| کارشناسی ارشد | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۵۰۰ دلار | برآورد تقریبی؛ تعداد واحد و پایان‌نامه می‌تواند بر مبلغ نهایی اثر بگذارد |
| دکتری تخصصی | حدود ۲٬۵۰۰ تا ۴٬۰۰۰ دلار | برآورد تقریبی؛ هزینه واحدهای آموزشی، پژوهشی و رساله ممکن است متفاوت باشد |
برای برخی دوره‌ها و گروه‌های دانشجویی نیز امکان تخفیف شهریه، وام دانشجویی یا تسهیلات رفاهی اعلام شده است؛ این موارد تابع مقررات و اطلاعیه‌های هر دوره هستند.
فرآیند پذیرش
پذیرش دانشجو در دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) مطابق اساسنامه جدید، با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر مراجع ذی‌ربط و از طریق آزمون عمومی یا اختصاصی انجام می‌شود. شرایط علمی، نوع دوره و شیوه پذیرش نیز باید مطابق مقررات نظام آموزش عالی و اطلاعیه هر دوره باشد.
مدارک مورد نیاز
- مدارک تحصیلی مقاطع پیشین
- مدارک هویتی و گذرنامه برای متقاضیان بین‌المللی
- عکس
- فرم درخواست پذیرش و ثبت‌نام
- مدارک مربوط به سوابق تحصیلی
- مدارک زبان، در صورت اعلام در فراخوان
- سایر مدارک موردنیاز بر اساس رشته و نوع پذیرش
مراحل پذیرش
- بررسی رشته‌ها و شعب دارای ظرفیت پذیرش
- بررسی شرایط علمی و عمومی متقاضی
- ثبت درخواست از طریق سامانه یا مسیر اعلام‌شده دانشگاه
- ارائه و بارگذاری مدارک هویتی و تحصیلی
- شرکت در آزمون یا ارزیابی علمی، در صورت نیاز
- بررسی مدارک و اعلام نتیجه
- پرداخت شهریه و تکمیل مراحل ثبت‌نام
- انتخاب واحد و آغاز دوره تحصیلی
چشم‌انداز آینده
دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری(ره) در مرحله جدید فعالیت خود، توسعه آموزش عالی در حوزه علوم انسانی اسلامی و گسترش ارتباطات علمی با جهان اسلام را دنبال می‌کند. تبدیل دانشکده اصول‌الدین به دانشگاه بین‌المللی، زمینه قانونی توسعه رشته‌ها، شعب، همکاری‌های علمی و فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در داخل و خارج از کشور را فراهم کرده است.
مهم‌ترین محورهای چشم‌انداز آینده دانشگاه عبارت‌اند از:
- توسعه آموزش عالی در حوزه علوم انسانی اسلامی و علوم قرآن و حدیث
- گسترش رشته‌های میان‌رشته‌ای و مطالعات اسلامی
- تقویت پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و تطبیقی
- توسعه همکاری‌های علمی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی جهان اسلام
- افزایش ظرفیت دوره‌های مشترک و فرصت‌های مطالعاتی
- توسعه آموزش‌های حضوری، نیمه‌حضوری و غیرحضوری
- گسترش فعالیت‌های دانشگاه در خارج از کشور
- تربیت متخصصان و پژوهشگران توانمند برای پاسخگویی به نیازهای علمی و فرهنگی ایران و جهان اسلام