در نظام آموزش عالی ایران، دانشگاهی با هویت ایرانی–اسلامی فعالیت می‌کند که آموزش در مقاطع تحصیلات تکمیلی را با توسعه پژوهش، ارتقای فرهنگ علمی و تربیت پژوهشگران متخصص پیوند داده است؛ دانشگاه پیام نور واحد تحصیلات تکمیلی (Payame Noor University, Graduate Studies Unit). این واحد با تمرکز بر توسعه آموزش عالی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، تقویت فعالیت‌های پژوهشی و گسترش همکاری‌های علمی، بخشی از ظرفیت تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور در کشور به شمار می‌رود.
تاریخچه و جایگاه علمی
دانشگاه پیام نور با هدف گسترش آموزش عالی و فراهم کردن امکان تحصیل برای افراد دارای استعداد و علاقه، فعالیت خود را در سال ۱۳۶۷ آغاز کرد و به‌تدریج به یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های آموزش باز و از راه دور کشور تبدیل شد. واحد تحصیلات تکمیلی نیز در ادامه توسعه فعالیت‌های دانشگاه و با هدف پاسخگویی به نیازهای آموزشی و پژوهشی دانشجویان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری شکل گرفته است.
شبکه دانشگاه پیام نور در دوره‌هایی بیش از ۸۵۰ هزار دانشجو را در مراکز و واحدهای مختلف کشور تحت پوشش داشته و سهم قابل‌توجهی از جمعیت دانشجویی ایران را به خود اختصاص داده است. توسعه آموزش نیمه‌حضوری و از راه دور، گسترش رشته‌های تحصیلات تکمیلی و توجه به پژوهش‌های کاربردی، از مهم‌ترین محورهای فعالیت این مجموعه بوده است.
دانشگاه پیام نور واحد تحصیلات تکمیلی در یک نگاه
- سال تأسیس دانشگاه پیام نور: ۱۳۶۷
- توسعه فعالیت‌های تحصیلات تکمیلی: در سال‌های پس از تأسیس دانشگاه
- نوع: دانشگاه دولتی – آموزش از راه دور و تحصیلات تکمیلی
- وابستگی: دانشگاه پیام نور جمهوری اسلامی ایران
- مکان: تهران، ایران
- مقاطع تحصیلی: کارشناسی ارشد و دکتری
- تعداد دانشجویان: بخشی از شبکه بیش از ۸۵۰ هزار نفری دانشگاه پیام نور
- حوزه فعالیت: آموزش عالی، پژوهش، تحصیلات تکمیلی و آموزش باز
- رتبه بین‌المللی: رتبه دوم آسیا و رتبه ششم جهان در میان دانشگاه‌های باز و از راه دور
رشته‌ها و مقاطع تحصیلی
فعالیت واحد تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور بر آموزش و پژوهش در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری متمرکز است. رشته‌های ارائه‌شده با توجه به مجوزهای آموزشی، ظرفیت دانشگاه و دفترچه‌های پذیرش هر سال تعیین می‌شوند.
حوزه‌های اصلی رشته‌های قابل بررسی عبارت‌اند از:
- علوم انسانی
- مدیریت و حسابداری
- حقوق
- روان‌شناسی و علوم تربیتی
- زبان و ادبیات
- علوم اجتماعی
- علوم پایه
- مهندسی و فناوری
- کشاورزی
- هنر
- رشته‌های میان‌رشته‌ای و کاربردی
مقاطع تحصیلی قابل ارائه شامل کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی است و فهرست دقیق رشته‌ها و گرایش‌های فعال باید بر اساس آخرین دفترچه پذیرش و ظرفیت اعلام‌شده دانشگاه بررسی شود.
دانشجویان بین‌المللی و رشته‌های قابل بررسی
دانشگاه پیام نور به دلیل برخورداری از ساختار آموزش باز و شبکه گسترده مراکز دانشگاهی، ظرفیت‌هایی برای پذیرش دانشجویان غیرایرانی نیز دارد. پذیرش دانشجویان بین‌المللی در مقاطع تحصیلات تکمیلی به رشته، ظرفیت پذیرش، مقررات وزارت علوم و شرایط اعلام‌شده در فراخوان‌های دانشگاه بستگی دارد.
حوزه‌های تحصیلی قابل بررسی برای متقاضیان بین‌المللی عبارت‌اند از:
- علوم انسانی و علوم اجتماعی
- مدیریت و حسابداری
- حقوق
- روان‌شناسی و علوم تربیتی
- زبان و ادبیات
- علوم پایه
- مهندسی و فناوری
- کشاورزی
- هنر و رشته‌های مرتبط
- سایر رشته‌های دارای مجوز پذیرش دانشجوی بین‌المللی
اهداف کیفی دانشگاه
- توسعه و تعمیق ارزش‌های ایرانی–اسلامی در تربیت پژوهشگران متعهد
- ترویج فرهنگ علم‌گرایی، خودباوری علمی و تقویت بینش سیاسی–اجتماعی
- شکوفاسازی استعدادهای علمی و پژوهشی و تقویت روحیه ابتکار و کارآفرینی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی
- فراهم کردن امکان برخورداری از آموزش و پژوهش استاندارد برای دانشجویان
- گسترش دسترسی به تحصیلات عالی برای افراد دارای استعداد و علاقه
- توسعه زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی با استفاده از فناوری‌های نوین
- توانمندسازی اعضای هیئت علمی و پژوهشگران در راستای اهداف دانشگاه
- ارتقای جایگاه ملی و بین‌المللی دانشگاه و تقویت آموزش‌های نیمه‌حضوری و پژوهش‌های تحصیلات تکمیلی
اهداف کمی دانشگاه در برنامه پنجم توسعه
- افزایش نسبت دانشجویان تحصیلات تکمیلی به حداقل ۱۵ درصد
- افزایش سهم رشته‌های فنی و مهندسی، علوم پایه، کشاورزی، هنر و علوم انسانی در مقاطع تحصیلات تکمیلی
- افزایش نسبت اعضای هیئت علمی دارای رتبه استادیاری و بالاتر به حداقل ۲۵ درصد
- افزایش سرانه فضای آموزشی و پژوهشی از حدود یک مترمربع به حدود ۳.۵ مترمربع
- افزایش تعداد مراکز بین‌المللی دانشگاه به حداقل ۲۵ مرکز
- افزایش تعداد قطب‌های آزمایشگاهی و مراکز پژوهشی به حداقل ۳۱ واحد
- افزایش نسبت دانشجویان شرکت‌کننده در دوره‌های مجازی و نیمه‌حضوری به حداقل ۱۲.۵ درصد
- انتشار حداقل یک نشریه علمی–تخصصی در هر گروه آموزشی
دستاوردها و فعالیت‌های بین‌المللی
- انعقاد تفاهم‌نامه‌ها و قراردادهای همکاری با دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی معتبر بین‌المللی
- عضویت در انجمن آسیایی دانشگاه‌های باز
- عضویت در انجمن بین‌المللی آموزش باز و از راه دور
- عضویت در اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام
- توسعه زیرساخت‌های پژوهشی و کارآفرینی علمی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی
- فراهم کردن زمینه فعالیت پژوهشی و اجرای پروژه‌های کاربردی و بین‌المللی
امکانات و خدمات آموزشی
- کتابخانه‌های مجهز با منابع علمی فارسی و لاتین
- مراکز پژوهشی و آزمایشگاه‌های تخصصی
- زیرساخت‌های آموزش مجازی، نیمه‌حضوری و از راه دور
- دفاتر و مراکز مشاوره پژوهشی و کارآفرینی
- مراکز و واحدهای پشتیبان دانشجویان تحصیلات تکمیلی
- دسترسی به منابع و خدمات علمی دانشگاه پیام نور
- امکانات لازم برای انجام پژوهش‌های دانشگاهی و پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی
زندگی دانشجویی در تهران
قرار گرفتن واحد تحصیلات تکمیلی در تهران، دسترسی دانشجویان به بخش گسترده‌ای از دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، کتابخانه‌های تخصصی، شرکت‌ها و مراکز علمی و فناوری را فراهم می‌کند. پایتخت همچنین فرصت‌های متنوعی برای ارتباط با محیط‌های علمی و حرفه‌ای در اختیار دانشجویان تحصیلات تکمیلی قرار می‌دهد. در مقابل، هزینه مسکن و زندگی در تهران معمولاً نسبت به بسیاری از شهرهای دیگر ایران بالاتر است.
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه پیام نور بر اساس مقطع، رشته، تعداد واحدهای انتخابی و مقررات سال تحصیلی تعیین می‌شود. با توجه به تفاوت شهریه رشته‌ها و نبود یک رقم ثابت برای تمام دوره‌ها، مبالغ زیر به‌عنوان برآورد تقریبی شهریه سالانه ارائه می‌شوند:
| مقطع تحصیلی | حدود شهریه سالانه (دلار) | توضیحات |
| کارشناسی ارشد | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۳٬۰۰۰ دلار | وابسته به رشته، تعداد واحد و تعرفه سالانه |
| دکتری تخصصی | حدود ۳٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ دلار | وابسته به رشته، واحدهای آموزشی و هزینه‌های پژوهشی |
توجه: ارقام جدول تقریبی هستند و برای انتشار نهایی یا اقدام به پذیرش باید با آخرین تعرفه رسمی دانشگاه پیام نور برای دانشجویان بین‌المللی تطبیق داده شوند. شرایط دریافت بورسیه، تخفیف شهریه یا کمک‌هزینه نیز به مقررات و فراخوان‌های دانشگاه بستگی دارد.
پذیرش دانشجو
پذیرش دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی بر اساس رشته، ظرفیت، مقررات دانشگاه و ضوابط وزارت علوم انجام می‌شود. متقاضیان بین‌المللی نیز باید علاوه بر شرایط علمی، الزامات مربوط به پذیرش اتباع خارجی و مدارک موردنیاز را رعایت کنند.
- بررسی رشته‌ها و گرایش‌های دارای ظرفیت پذیرش
- ثبت درخواست پذیرش
- ارائه مدارک هویتی و تحصیلی
- بررسی سوابق تحصیلی و شرایط علمی متقاضی
- ارائه مدارک زبان در صورت نیاز
- بررسی مدارک و اعلام نتیجه
- تکمیل مراحل ثبت‌نام
- انتخاب واحد و آغاز دوره تحصیلی
چشم‌انداز و اهداف آینده
- تبدیل شدن به مرکزی پیشرو در آموزش تحصیلات تکمیلی و پژوهش‌های کاربردی در ایران و منطقه
- تربیت پژوهشگران متخصص، متعهد و توانمند با رویکرد علمی و اخلاقی
- گسترش همکاری‌های علمی و فناوری با دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی بین‌المللی
- تقویت دسترسی دانشجویان به منابع علمی و پژوهشی روزآمد
- توسعه پژوهش‌های نوآورانه و کاربردی برای پاسخگویی به مسائل ملی و منطقه‌ای
- گسترش آموزش‌های نوین و زیرساخت‌های پژوهشی در مقاطع تحصیلات تکمیلی