بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی، با برخورداری از پیشینه تاریخی، فرهنگی و جاذبه‌های طبیعی، میزبان یکی از دانشگاه‌های باسابقه شمال شرق ایران است. دانشگاه بیرجند که فعالیت خود را در سال ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۶ خورشیدی) آغاز کرده، طی بیش از چهار دهه فعالیت آموزشی و پژوهشی به یکی از مراکز مهم علمی و دانشگاهی شرق کشور تبدیل شده است.
این دانشگاه با توسعه زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی، حمایت از نوآوری و کارآفرینی و گسترش ارتباطات علمی بین‌المللی، محیطی پویا برای تحصیل، پژوهش و فعالیت‌های علمی دانشجویان فراهم کرده است.
تاریخچه و جایگاه علمی
تأسیس دانشگاه بیرجند به سال ۱۹۷۵ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که پروفسور محمدحسن گنجی به‌عنوان بنیان‌گذار و نخستین رئیس مؤسسه آموزش عالی، پایه‌های توسعه آموزش عالی در منطقه را بنا نهاد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این مؤسسه ابتدا به «مجتمع آموزش عالی» و سپس به «مجتمع دانشگاهی» ارتقا یافت و سرانجام در سال ۱۹۹۲ میلادی (۱۳۷۱ خورشیدی)، عنوان «دانشگاه بیرجند» به آن اعطا شد.
دانشگاه بیرجند در طول دهه‌های فعالیت خود توسعه قابل توجهی داشته و با گسترش دانشکده‌ها، رشته‌های تحصیلی و مراکز پژوهشی، به یکی از دانشگاه‌های جامع منطقه تبدیل شده است. امروزه بیش از ۱۳ هزار دانشجو در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در این دانشگاه تحصیل می‌کنند و ۳۵۰ عضو هیئت علمی تمام‌وقت در فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی آن مشارکت دارند. همچنین بیش از ۳۰ هزار نفر تاکنون از دانشگاه بیرجند فارغ‌التحصیل شده‌اند و این دانشگاه در مجموع ۳۴۰ رشته و گرایش آموزشی را پوشش می‌دهد.
معرفی دانشگاه بیرجند در یک نگاه
مشخصات کلی
● سال تأسیس: ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۶ خورشیدی)
● نوع: دانشگاه دولتی
● مکان: بیرجند، خراسان جنوبی، ایران
● دانشجویان: بیش از ۱۳,۰۰۰ نفر
● اعضای هیئت علمی: ۳۵۰ نفر
● دانشکده‌ها: ۱۱ دانشکده در سه پردیس اصلی و مجموعه‌های اقماری
● رشته‌ها و گرایش‌ها: ۳۴۰ رشته در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری
● فارغ‌التحصیلان: بیش از ۳۰,۰۰۰ نفر
دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی
دانشگاه بیرجند دارای ۱۱ دانشکده است که فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود را در سه پردیس اصلی شوکت‌آباد، امیرآباد و شهدا دنبال می‌کنند:
● دانشکده علوم؛ قدیمی‌ترین دانشکده دانشگاه
● دانشکده کشاورزی
● دانشکده مهندسی
● دانشکده ادبیات و علوم انسانی
● دانشکده هنر
● دانشکده علوم ورزشی
● دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی
● دانشکده علوم ریاضی و آمار
● دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست
● دانشکده برق و کامپیوتر
● دانشکده فنی
در کنار این مجموعه، مراکز و واحدهای اقماری دانشگاه نیز شامل دانشکده فنی فردوس، آموزشکده‌های کشاورزی سرایان و سربیشه و آموزشکده معدن نهبندان فعالیت می‌کنند.
پژوهش و نوآوری
دانشگاه بیرجند با توجه به ظرفیت‌های علمی و نیازهای اقتصادی، کشاورزی و اقلیمی منطقه، فعالیت‌های پژوهشی خود را در حوزه‌های تخصصی متعددی توسعه داده است. بخشی از مهم‌ترین گروه‌های پژوهشی دانشگاه عبارت‌اند از:
● گروه پژوهشی علوم زمین
● گروه پژوهشی زعفران
● گروه مطالعات روستایی
● هسته مطالعات بین‌رشته‌ای
● گروه تولید و کاربرد پرتوها و انرژی چگالی بالای هیدروژنی
● گروه مطالعات بین‌رشته‌ای دفاع مقدس
● گروه تنش‌های محیطی در علوم دامی
● گروه گیاه و تنش‌های محیطی
● گروه خشکسالی و تغییر اقلیم
● گروه ارتوپدی و بیومکانیک
این مجموعه‌های پژوهشی با تمرکز بر مسائل منطقه‌ای، ارتباط نزدیکی با بخش‌های اقتصادی، صنعتی و کشاورزی استان خراسان جنوبی دارند. تاکنون بیش از ۳۰۰ طرح پژوهشی در دانشگاه اجرا شده و دانشجویان و پژوهشگران آن نیز در تولید مقالات علمی و ثبت اختراعات فعال بوده‌اند.
جایگاه علمی و بین‌المللی
دانشگاه بیرجند در کنار فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی داخلی، توسعه تعاملات علمی با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی خارجی را نیز دنبال می‌کند.
● حضور حدود ۶۰۰ دانشجوی بین‌المللی
● همکاری علمی با ۲۱ دانشگاه و مرکز پژوهشی در کشورهای مختلف
● قرار گرفتن دانشگاه در رتبه ۱۱۰۲ رتبه‌بندی تایمز در سال ۲۰۲۱
● کسب رتبه ۱۶ در میان دانشگاه‌های ایران در همان رتبه‌بندی
دفتر همکاری‌های علمی بین‌المللی
دفتر همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه بیرجند مسئول برنامه‌ریزی و توسعه فعالیت‌های دانشگاه در عرصه بین‌المللی است. این دفتر در زمینه سیاست‌گذاری روابط علمی خارجی، انعقاد تفاهم‌نامه‌ها، توسعه همکاری‌های دانشگاهی و اجرای پروژه‌های پژوهشی مشترک با دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی سایر کشورها فعالیت می‌کند.
رشته‌ها و مقاطع تحصیلی
دانشگاه بیرجند با برخورداری از مجموعه‌ای گسترده از دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی، رشته‌های متنوعی را در مقاطع مختلف تحصیلی ارائه می‌دهد.
حوزه‌های اصلی تحصیلی دانشگاه شامل موارد زیر است:
● علوم پایه و ریاضی
● مهندسی و فناوری
● برق و کامپیوتر
● کشاورزی و منابع طبیعی
● علوم انسانی و اجتماعی
● ادبیات و زبان‌ها
● علوم تربیتی و روان‌شناسی
● هنر
● علوم ورزشی
● محیط زیست و منابع طبیعی
● رشته‌های میان‌رشته‌ای و کاربردی
مقاطع تحصیلی دانشگاه شامل کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است و فهرست دقیق رشته‌ها و گرایش‌های فعال بر اساس ظرفیت آموزشی و مجوزهای هر سال تعیین می‌شود.
رشته‌های قابل بررسی برای دانشجویان بین‌المللی
دانشگاه بیرجند با توجه به سابقه پذیرش دانشجویان غیرایرانی و فعالیت‌های بین‌المللی خود، ظرفیت‌هایی برای جذب دانشجویان بین‌المللی دارد. رشته‌های قابل پذیرش بر اساس مقطع، ظرفیت دانشگاه، شرایط هر دانشکده و مقررات سالانه پذیرش تعیین می‌شوند.
برخی از حوزه‌هایی که برای متقاضیان بین‌المللی قابل بررسی هستند عبارت‌اند از:
● مهندسی برق و رشته‌های مرتبط
● مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات
● مهندسی مکانیک و سایر رشته‌های فنی
● مهندسی عمران
● شیمی و علوم پایه
● ریاضی و آمار
● کشاورزی و علوم مرتبط
● منابع طبیعی و محیط زیست
● علوم انسانی و اجتماعی
● زبان و ادبیات
● علوم تربیتی و روان‌شناسی
● هنر
● علوم ورزشی
● سایر رشته‌های دارای ظرفیت پذیرش دانشجویان بین‌المللی
پذیرش نهایی در هر رشته به ظرفیت اعلام‌شده دانشگاه، مقطع تحصیلی، سوابق آموزشی متقاضی و مقررات مربوط به دانشجویان غیرایرانی بستگی دارد.
فعالیت‌های بین‌المللی و دانشجویان خارجی
دانشگاه بیرجند در سال‌های اخیر توسعه فعالیت‌های بین‌المللی و جذب دانشجویان خارجی را به‌عنوان یکی از محورهای توسعه خود دنبال کرده است.
● تحصیل حدود ۶۰۰ دانشجوی بین‌المللی
● همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی خارجی
● اجرای برنامه‌های مشترک آموزشی و پژوهشی
● فراهم کردن زمینه تبادل علمی و فرهنگی
● فعالیت دفتر همکاری‌های علمی بین‌المللی برای توسعه ارتباطات دانشگاهی
امکانات و خدمات رفاهی
دانشگاه بیرجند با برخورداری از چند پردیس آموزشی و مجموعه‌های اقماری، امکانات مختلفی را برای تحصیل و زندگی دانشجویی فراهم کرده است:
● پردیس‌های آموزشی مجهز
● آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تخصصی
● مراکز و گروه‌های پژوهشی
● امکانات آموزشی و پژوهشی در رشته‌های مختلف
● خدمات رفاهی و دانشجویی
● امکانات مورد نیاز برای فعالیت‌های علمی، پژوهشی و کارآفرینی
زندگی دانشجویی در بیرجند
بیرجند به‌عنوان مرکز استان خراسان جنوبی، شهری با پیشینه تاریخی و فرهنگی قابل توجه و محیطی نسبتاً آرام برای زندگی دانشجویی است. حضور دانشگاه بیرجند نیز به شکل‌گیری فضای علمی و فرهنگی فعال در شهر کمک کرده است.
● شرکت در انجمن‌های علمی و کانون‌های فرهنگی
● حضور در همایش‌ها و رویدادهای علمی و فرهنگی
● فرصت‌های پژوهشی و کارآموزی در مراکز علمی و صنایع منطقه
● امکان مشارکت در فعالیت‌های نوآورانه و کارآفرینی
● برخورداری از محیط شهری مناسب برای مطالعه و فعالیت دانشگاهی
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشجویان بین‌المللی دانشگاه بیرجند با توجه به مقطع، رشته، تعداد واحدهای انتخابی و مقررات سال تحصیلی تعیین می‌شود. از آنجا که رقم شهریه می‌تواند در سال‌های مختلف و میان رشته‌های مختلف متفاوت باشد، مبالغ زیر به‌عنوان برآورد تقریبی شهریه سالانه دانشجویان بین‌المللی ارائه می‌شوند:
| مقطع تحصیلی | حدود شهریه سالانه (دلار) | توضیحات |
| کارشناسی | حدود ۱,۵۰۰ تا ۲,۵۰۰ دلار | وابسته به رشته و تعداد واحدهای انتخابی |
| کارشناسی ارشد | حدود ۲,۰۰۰ تا ۳,۵۰۰ دلار | رشته‌های فنی، مهندسی و آزمایشگاهی ممکن است هزینه بیشتری داشته باشند |
| دکتری تخصصی | حدود ۳,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰ دلار | وابسته به رشته، واحدهای آموزشی و هزینه‌های پژوهشی |
ارقام جدول تقریبی هستند و برای اقدام به پذیرش باید با آخرین تعرفه مصوب دانشگاه بیرجند برای دانشجویان بین‌المللی تطبیق داده شوند. هزینه‌هایی مانند خوابگاه، بیمه، اقامت، خدمات دانشجویی و سایر هزینه‌های جانبی در مبالغ جدول محاسبه نشده‌اند.
بورسیه‌ها، تخفیف‌های شهریه یا حمایت‌های پژوهشی نیز در صورت وجود، بر اساس مقررات دانشگاه و شرایط هر فراخوان تعیین می‌شوند.
پذیرش دانشجویان بین‌المللی
متقاضیان بین‌المللی برای تحصیل در دانشگاه بیرجند باید شرایط علمی و عمومی تعیین‌شده از سوی دانشگاه و نهادهای ذی‌ربط را داشته باشند. بررسی مدارک تحصیلی، ظرفیت رشته، سوابق علمی و در صورت نیاز مدارک زبان از مراحل اصلی پذیرش محسوب می‌شود.
مدارک مورد نیاز معمولاً شامل موارد زیر است:
● مدرک تحصیلی مقطع پیشین
● ریزنمرات تحصیلی
● گذرنامه و مدارک هویتی
● عکس
● رزومه علمی در صورت نیاز
● مدرک زبان در صورت الزام رشته یا دوره
● سایر مدارک مورد نیاز برای پذیرش و امور اقامتی
مراحل کلی پذیرش نیز شامل:
- بررسی رشته‌ها و ظرفیت‌های پذیرش بین‌المللی
- ثبت درخواست پذیرش
- بارگذاری مدارک تحصیلی و هویتی
- بررسی و ارزیابی سوابق علمی متقاضی
- اعلام نتیجه پذیرش
- انجام مراحل ثبت‌نام و امور اقامتی
- آغاز دوره تحصیلی
چشم‌انداز آینده
● گسترش آموزش و پژوهش در حوزه‌های فنی، مهندسی، علوم پایه، کشاورزی و علوم انسانی
● توسعه همکاری‌های علمی و پژوهشی با دانشگاه‌ها و مراکز بین‌المللی
● افزایش جذب دانشجویان و پژوهشگران خارجی
● تقویت پژوهش‌های کاربردی و مسئله‌محور متناسب با نیازهای منطقه
● حمایت از نوآوری، کارآفرینی و توسعه مهارت‌های دانشجویان
● توسعه ارتباط دانشگاه با بخش‌های صنعتی و کشاورزی منطقه
● ارتقای جایگاه دانشگاه بیرجند در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی