تحصیل در دانشگاه بین‌المللی D8؛ دانشگاهی با مأموریت علمی و بین‌المللی میان کشورهای اسلامی
یک دانشگاه بین‌المللی مستقر در همدان، ایران است که با هدف گسترش همکاری‌های علمی، آموزشی و پژوهشی میان هشت کشور عضو سازمان همکاری اقتصادی D8 شکل گرفته است. کشورهای عضو این سازمان عبارت‌اند از ایران، ترکیه، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، مالزی، مصر و نیجریه.
ایده ایجاد این دانشگاه در چارچوب برنامه‌های سازمان همکاری اقتصادی D8 مطرح شد و ایران میزبانی آن را بر عهده گرفت. دانشگاه از نظر حقوقی و مأموریتی، یک نهاد بین‌المللی وابسته به همکاری کشورهای عضو D8 تعریف شده و صرفاً به‌عنوان یک دانشگاه ایرانی معمولی فعالیت نمی‌کند.
ساختمان اداری و آموزشی دانشگاه بین‌المللی D8 در همدان در بهمن ۱۴۰۲ به‌صورت رسمی افتتاح شد. دانشگاه در توسعه خود بر همکاری شبکه‌ای با دانشگاه‌های کشورهای عضو و اجرای برنامه‌های مشترک آموزشی و پژوهشی تأکید دارد.
تاریخچه و جایگاه علمی
ایده تأسیس دانشگاه بین‌المللی D8 با هدف افزایش جابه‌جایی دانشجویان، استادان و پژوهشگران میان کشورهای عضو سازمان D8 شکل گرفت. اسناد سازمان D8، ایجاد این دانشگاه را در راستای تقویت همکاری‌های علمی، فناوری و آموزشی کشورهای عضو معرفی می‌کنند.
در سال ۲۰۱۹، دانشگاه بین‌المللی D8 به‌صورت رسمی وارد مرحله فعالیت شد و دانشگاه بوعلی سینا همدان به‌عنوان دانشگاه میزبان و مؤسس در فرآیند راه‌اندازی آن نقش داشت.
در ادامه، ساختار دانشگاه و شیوه فعالیت آن در جلسات هیئت امنای D8 مورد بررسی قرار گرفت. در این جلسات موضوعاتی مانند شهریه، برنامه‌های آموزشی، جذب اعضای هیئت علمی، بورسیه و توسعه شبکه دانشگاهی مطرح شده است.
در سال ۱۴۰۲ نیز ساختمان اداری و آموزشی دانشگاه در همدان افتتاح شد و فعالیت دانشگاه وارد مرحله عملیاتی گسترده‌تری شد.
معرفی دانشگاه در یک نگاه
| مشخصه | اطلاعات |
| نام فارسی | دانشگاه بین‌المللی D8 |
| نام انگلیسی | D-8 International University |
| نوع | دانشگاه بین‌المللی |
| محل استقرار | همدان، ایران |
| چارچوب بین‌المللی | سازمان همکاری اقتصادی D8 |
| کشورهای عضو | ایران، ترکیه، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، مالزی، مصر و نیجریه |
| دانشگاه میزبان در ایران | دانشگاه بوعلی سینا |
| زبان اصلی آموزش | انگلیسی در برنامه‌های بین‌المللی |
| مقاطع مورد تأکید | کارشناسی ارشد و دکتری |
| رویکرد اصلی | همکاری بین‌المللی، آموزش، پژوهش و تبادل دانشجو |
| جامعه هدف | دانشجویان و پژوهشگران کشورهای عضو و سایر متقاضیان بین‌المللی |
طبق اطلاعات منتشرشده درباره دانشگاه، برنامه‌های آن در مقاطع تحصیلات تکمیلی طراحی شده‌اند و دانشگاه در مسیر توسعه همکاری با دانشگاه‌های کشورهای عضو D8 قرار دارد.
ساختار و مأموریت دانشگاه
دانشگاه بین‌المللی D8 با مدل متفاوتی نسبت به دانشگاه‌های جامع معمول ایران فعالیت می‌کند. هدف اصلی آن ایجاد یک شبکه دانشگاهی بین‌المللی میان کشورهای عضو D8 است.
مهم‌ترین مأموریت‌های دانشگاه عبارت‌اند از:
- افزایش جابه‌جایی دانشجویان میان کشورهای عضو D8
- توسعه همکاری‌های علمی و پژوهشی
- ایجاد برنامه‌های آموزشی مشترک
- تبادل استادان و پژوهشگران
- برگزاری همایش‌ها و کارگاه‌های علمی مشترک
- توسعه پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی
- ایجاد فرصت‌های مطالعاتی و پژوهشی
- گسترش ارتباط میان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشورهای عضو
اسناد رسمی سازمان D8 نیز بر نقش دانشگاه در توسعه همکاری علمی و فناوری میان کشورهای عضو تأکید دارند.
جایگاه علمی و همکاری‌های بین‌المللی
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دانشگاه D8، ماهیت شبکه‌ای و بین‌المللی آن است. این دانشگاه تلاش می‌کند به‌جای محدود شدن به یک پردیس و جامعه دانشگاهی محلی، از ظرفیت دانشگاه‌های کشورهای عضو برای اجرای برنامه‌های آموزشی و پژوهشی استفاده کند.
در سال‌های اخیر، دانشگاه D8 با دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مختلف همکاری‌هایی داشته است. برای نمونه، دانشگاه با COMSATS University Islamabad پاکستان توافقی برای همکاری در زمینه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مشترک، تبادل دانشجو و استاد، برنامه‌های آموزشی و موضوعات مرتبط با بورسیه‌ها داشته است.
همچنین همکاری‌های دانشگاه با مؤسسات آموزش عالی کشورهای مختلف، از جمله مالزی، پاکستان، عراق و سایر کشورها، نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد یک شبکه علمی فرامرزی است.
حوزه‌های آموزشی و رشته‌های تحصیلی
دانشگاه بین‌المللی D8 در مقایسه با دانشگاه‌های جامع، ساختار آموزشی متفاوتی دارد و برنامه‌های آن در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی و نیازهای مشترک کشورهای عضو تعریف می‌شوند.
حوزه‌های مورد توجه دانشگاه شامل موضوعاتی مانند:
- مهندسی و فناوری
- فناوری اطلاعات
- علوم انسانی
- علوم اجتماعی
- آب و منابع طبیعی
- علوم و فناوری
- اقتصاد و همکاری‌های بین‌المللی
- پژوهش‌های میان‌رشته‌ای
در برنامه‌های دانشگاه، همکاری در حوزه‌هایی مانند آب، فناوری اطلاعات، مهندسی و علوم انسانی نیز مطرح شده است.
با توجه به ماهیت شبکه‌ای دانشگاه، رشته‌ها و برنامه‌های قابل ارائه ممکن است در دوره‌های مختلف تغییر کنند. بنابراین متقاضیان باید فهرست برنامه‌های فعال همان سال را از دانشگاه دریافت کنند.
پژوهش و نوآوری
پژوهش بین‌المللی یکی از محورهای مهم فعالیت دانشگاه D8 است. این دانشگاه با ایجاد ارتباط میان دانشگاه‌های کشورهای عضو، ظرفیت مناسبی برای تعریف پروژه‌های مشترک تحقیقاتی فراهم می‌کند.
از حوزه‌های قابل توجه در همکاری‌های پژوهشی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- فناوری اطلاعات و ارتباطات
- مهندسی
- مدیریت منابع آب
- علوم انسانی
- فناوری و نوآوری
- پژوهش‌های بین‌رشته‌ای
- توسعه پایدار
- مسائل مشترک کشورهای عضو D8
در اسناد و برنامه‌های سازمان D8، دانشگاه به‌عنوان یکی از ابزارهای توسعه همکاری علمی، فناوری و پژوهشی میان کشورهای عضو مورد توجه قرار گرفته است. در سال‌های اخیر نیز سازمان D8 از تلاش دانشگاه برای گسترش همکاری‌های دانشگاهی و پژوهش بین‌المللی حمایت کرده است.
امکانات و زیرساخت‌ها
ساختمان اداری و آموزشی دانشگاه بین‌المللی D8 در همدان به‌عنوان مرکز فعالیت‌های دانشگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مجموعه در کنار ظرفیت‌های دانشگاه بوعلی سینا و شبکه دانشگاهی D8، امکان استفاده از ظرفیت‌های آموزشی و پژوهشی موجود در دانشگاه‌های همکار را فراهم می‌کند.
از مهم‌ترین زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های قابل استفاده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- فضاهای آموزشی
- امکانات اداری و دانشجویی
- ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه‌های همکار
- آزمایشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی دانشگاه‌های عضو شبکه
- امکانات ارتباطات علمی و بین‌المللی
- برنامه‌های مشترک آموزشی و پژوهشی
به دلیل مدل شبکه‌ای دانشگاه، تمام ظرفیت‌های علمی آن الزاماً در یک ساختمان متمرکز نیست و بخشی از فعالیت‌ها از طریق همکاری با دانشگاه‌های شریک انجام می‌شود.
زندگی دانشجویی در همدان
همدان یکی از شهرهای تاریخی ایران و مرکز استان همدان است و به‌عنوان یکی از شهرهای دانشگاهی کشور شناخته می‌شود. حضور دانشگاه بوعلی سینا و دیگر مراکز آموزش عالی، فضای علمی قابل توجهی در شهر ایجاد کرده است.
برای دانشجویان بین‌المللی، زندگی در همدان می‌تواند در مقایسه با تهران محیطی آرام‌تر و معمولاً کم‌هزینه‌تر فراهم کند. آب‌وهوای همدان نیز نسبت به بسیاری از شهرهای مرکزی و جنوبی ایران خنک‌تر است و زمستان‌های سردی دارد.
از مهم‌ترین ویژگی‌های شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- محیط شهری نسبتاً آرام
- سابقه تاریخی و فرهنگی طولانی
- دسترسی به مراکز دانشگاهی
- جاذبه‌های تاریخی و گردشگری
- حمل‌ونقل شهری
- دسترسی به خدمات عمومی و درمانی
- هزینه زندگی معمولاً پایین‌تر از تهران
موقعیت همدان و ظرفیت گردشگری آن نیز از عواملی بوده که در زمان انتخاب این شهر به‌عنوان میزبان دانشگاه D8 مورد توجه قرار گرفته است.
دانشجویان بین‌المللی
دانشگاه بین‌المللی D8 اساساً با هدف تقویت تعاملات آموزشی میان کشورهای عضو D8 ایجاد شده است؛ بنابراین دانشجویان بین‌المللی بخش مهمی از مأموریت آن را تشکیل می‌دهند.
در مراحل اولیه فعالیت، تمرکز دانشگاه بر پذیرش دانشجویان تحصیلات تکمیلی از کشورهای عضو D8 قرار داشت.
زبان انگلیسی نیز جایگاه مهمی در ساختار آموزشی دانشگاه دارد. در معرفی دانشگاه، آموزش برنامه‌های بین‌المللی به زبان انگلیسی مورد تأکید قرار گرفته است.
برای دانشجویان خارجی، موارد زیر اهمیت ویژه‌ای دارد:
- تحصیل در محیط بین‌المللی
- استفاده از زبان انگلیسی در برنامه‌های مربوط
- امکان تعامل با دانشجویان کشورهای مختلف
- فرصت همکاری پژوهشی بین‌المللی
- ارتباط با دانشگاه‌های کشورهای عضو D8
- امکان مشارکت در برنامه‌های تبادل دانشجو
- امکان استفاده از فرصت‌های پژوهشی و همکاری دانشگاهی
شهریه و بورسیه‌ها
شهریه دانشگاه D8 با توجه به ماهیت بین‌المللی آن و نوع برنامه تحصیلی تعیین می‌شود. در اسناد هیئت امنای دانشگاه، موضوع Tuition Fees و همچنین سازوکار بورسیه و حمایت مالی از دانشجویان مطرح شده است.
همچنین برخی اطلاعات منتشرشده توسط دانشگاه، دانشگاه D8 را دارای شهریه رقابتی و امکان ارائه تخفیف یا حمایت مالی برای دانشجویان بین‌المللی معرفی می‌کنند. با این حال، رقم واحد و رسمی شهریه برای تمام رشته‌ها و سال‌های تحصیلی در منابع عمومی به‌صورت ثابت منتشر نشده است.
حدود شهریه
| مقطع | شهریه تقریبی سالانه |
| کارشناسی | برنامه عمومی قابل اتکا برای برآورد پیدا نشد |
| کارشناسی ارشد | حدود ۲٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ دلار |
| دکتری | حدود ۳٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ دلار |
| تخفیف/بورسیه | وابسته به برنامه و شرایط متقاضی |
توجه: ارقام جدول، برآورد تقریبی برای استفاده در محتوای معرفی دانشگاه هستند و نباید به‌عنوان نرخ رسمی و قطعی دانشگاه در سال تحصیلی جاری در نظر گرفته شوند. شهریه نهایی می‌تواند بر اساس رشته، تعداد واحد، نوع برنامه، وضعیت دانشجو و تصمیمات دانشگاه تغییر کند.
موضوع بورسیه نیز در ساختار دانشگاه مطرح شده است و کشورهای عضو D8 در زمینه حمایت از دانشجویان و برنامه‌های دانشگاهی نقش دارند.
فرآیند پذیرش
فرآیند پذیرش دانشگاه D8 با توجه به بین‌المللی بودن دانشگاه و مقطع تحصیلی می‌تواند با دانشگاه‌های معمول ایران متفاوت باشد.
متقاضیان بین‌المللی معمولاً باید مدارک تحصیلی و هویتی خود را برای بررسی ارائه کنند. مهم‌ترین مدارک مورد نیاز می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- مدرک تحصیلی مقطع قبلی
- ریزنمرات رسمی
- رزومه تحصیلی و علمی
- پاسپورت معتبر
- عکس
- انگیزه‌نامه در صورت درخواست برنامه
- مدرک زبان انگلیسی در صورت الزام برنامه
- توصیه‌نامه علمی برای برخی دوره‌های تحصیلات تکمیلی
- مدارک پژوهشی برای دوره دکتری در صورت درخواست
- مدارک مورد نیاز برای امور اقامت و روادید تحصیلی
شرایط دقیق پذیرش، رشته‌های فعال، حداقل مدرک زبان، مهلت ثبت درخواست و مدارک لازم باید پیش از اقدام از دانشگاه استعلام شود.
فرصت‌های همکاری و تبادل دانشجو
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ساختار D8، امکان ایجاد ارتباط علمی با دانشگاه‌های کشورهای عضو است.
دانشگاه D8 با دانشگاه‌های مختلف در کشورهای عضو و حتی برخی دانشگاه‌های خارج از کشورهای D8 تفاهم‌نامه و همکاری علمی دارد. برای نمونه، همکاری با دانشگاه‌های مالزی شامل حوزه‌هایی مانند تبادل دانشجو، همکاری پژوهشی، برنامه‌های مشترک و فعالیت‌های علمی است.
همچنین همکاری با دانشگاه‌هایی مانند COMSATS پاکستان زمینه تبادل استاد، پژوهشگر و دانشجو و اجرای فعالیت‌های علمی مشترک را فراهم کرده است.
این ساختار می‌تواند برای دانشجویانی که به دنبال تجربه بین‌المللی، همکاری پژوهشی و ارتباط با دانشگاه‌های کشورهای اسلامی در حال توسعه هستند، اهمیت داشته باشد.
چشم‌انداز آینده
دانشگاه بین‌المللی D8 با توجه به مأموریت خود می‌تواند به یکی از بسترهای مهم همکاری علمی میان کشورهای عضو سازمان D8 تبدیل شود. توسعه برنامه‌های مشترک، افزایش تبادل دانشجو و استاد، همکاری‌های پژوهشی و گسترش ارتباط با دانشگاه‌های معتبر کشورهای عضو از محورهای اصلی آینده این دانشگاه محسوب می‌شوند.
در اسناد سازمان D8 نیز بر اهمیت تقویت دانشگاه و افزایش مشارکت کشورهای عضو در برنامه‌های آن تأکید شده است. همچنین در بیانیه‌های اخیر سازمان، از فعالیت‌های دانشگاه در زمینه همکاری دانشگاهی و پژوهش بین‌المللی حمایت شده است.
برای دانشجویان بین‌المللی، مهم‌ترین ویژگی دانشگاه D8 را می‌توان ماهیت بین‌المللی، ارتباط با شبکه دانشگاه‌های کشورهای عضو، تمرکز بر تحصیلات تکمیلی و استفاده از ظرفیت همکاری‌های علمی فرامرزی دانست.
جمع‌بندی
دانشگاه بین‌المللی D8 همدان یک نهاد آموزش عالی با مأموریت فرامرزی است که برای تقویت همکاری‌های دانشگاهی میان ایران و سایر کشورهای عضو سازمان D8 ایجاد شده است. این دانشگاه برخلاف یک دانشگاه جامع سنتی، بر بین‌المللی‌سازی آموزش عالی، تحصیلات تکمیلی، پژوهش مشترک، تبادل دانشجو و همکاری شبکه‌ای دانشگاه‌ها تمرکز دارد.
برای دانشجویان خارجی، به‌ویژه متقاضیان کشورهای عضو D8، این دانشگاه می‌تواند گزینه‌ای متفاوت برای ادامه تحصیل در ایران باشد؛ با این حال، پیش از ثبت درخواست باید رشته‌های فعال، شهریه، شرایط پذیرش، بورسیه، زبان آموزش و وضعیت ویزا برای سال تحصیلی موردنظر مستقیماً از دانشگاه بررسی شود.